Nadmierna masa ciała dotyka ponad 9 mln dorosłych Polaków. Coraz większą rolę w leczeniu otyłości odgrywa farmakoterapia – szczególnie nowoczesne analogi GLP‑1. Poniżej przedstawiono ranking pięciu najskuteczniejszych leków na odchudzanie dostępnych na receptę w Polsce na początku 2026 r. O kolejności zdecydowała udowodniona skuteczność w badaniach klinicznych, dostępność w polskich aptekach oraz wygoda stosowania. Każdy z preparatów powinien być stosowany pod nadzorem lekarza jako uzupełnienie diety o obniżonej kaloryczności i zwiększonej aktywności fizycznej.
Ranking najskuteczniejszych leków na odchudzanie na receptę
| # | Nazwa leku/marka | Najważniejsze dane (skuteczność, podanie, cena) |
|---|---|---|
| 1 | Tirzepatyd (Mounjaro*) | Podwójny agonista receptorów GLP‑1/GIP. W badaniu >2500 dorosłych z otyłością po 72 tygodniach tirzepatyd + dieta + aktywność fizyczna spowodował średnio co najmniej 15 % utraty masy ciała, podczas gdy placebo tylko 3 %. Ponad 85 % pacjentów schudło ≥5 %. W polskich aptekach od 19 stycznia 2024 r.; cotygodniowe zastrzyki. Kuracja kosztuje około 800–2500 zł/miesiąc, zależnie od dawki. |
| 2 | Semaglutyd 2,4 mg (Wegovy) | Raz w tygodniu, wysoce skuteczny agonista GLP‑1. W porównawczym badaniu STEP 8, po 68 tygodniach semaglutyd 2,4 mg dał 15,8 % średniej redukcji masy ciała, podczas gdy liraglutyd 3 mg jedynie 6,4 %; 69,4 % chorych osiągnęło ≥10 % utraty masy ciała, a 37,4 % ≥20 %. Według kliniki Holi preparat Wegovy jest w Polsce dostępny od marca 2025 r.; 47 % pacjentów traci co najmniej 15 % masy ciała, średnia redukcja wynosi ok. 17 %, koszt opakowania (4 tyg.) 510–1460 zł. |
| 3 | Liraglutyd 3 mg (Saxenda) | Agonista GLP‑1 stosowany codziennie. W 56‑tygodniowym badaniu z udziałem 2437 osób średnia redukcja masy ciała wyniosła 8,0 % (8,4 kg), a w grupie placebo 2,6 %. U 63,5 % chorych odnotowano spadek masy ciała ≥5 %, a u 32,8 % spadek >10 %. Liraglutyd wymaga codziennych iniekcji; jest w sprzedaży od kilku lat. |
| 4 | Naltrekson + bupropion (Mysimba) | Lek o działaniu centralnym (antagonista opioidowy + inhibitor wychwytu zwrotnego dopaminy/norepinefryny). Dawkę zwiększa się w ciągu 4 tygodni do 2 tabletek 2× dziennie; terapię należy przerwać po 16 tygodniach, jeżeli chory nie schudnie ≥5 %. W analizie badań III fazy odpowiedź (≥5 % spadku masy ciała po 16 tygodniach) uzyskało 50,8 % pacjentów (placebo 19,3 %); wśród osób z odpowiedzią roczną średnia redukcja masy ciała wyniosła 11,3 %, a ponad połowa z nich (55 %) straciła >10 % masy. |
| 5 | Orlistat 120 mg (Xenical) | Inhibitor lipazy działający w świetle jelita; zmniejsza wchłanianie tłuszczów o ok. 30 %. Dawkę 120 mg przyjmuje się 3 razy dziennie razem z posiłkiem; dawki większe nie zwiększają skuteczności. Według przeglądu StatPearls redukcja masy ciała zaczyna się po 2 tygodniach; istotne efekty obserwuje się po 2 miesiącach, a średnia utrata masy w ciągu 6 miesięcy wynosi 5,6 kg vs 2,4 kg w grupie placebo. Jeśli po 12 tygodniach utrata masy ciała <5 %, leczenie należy zakończyć (zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego). |
*W Polsce zarejestrowano też markę Zepbound, która zawiera tę samą substancję (tirzepatyd) i jest stosowana w leczeniu otyłości w USA; w Polsce (luty 2026 r.) dostępny jest preparat Mounjaro.
1. Tirzepatyd (Mounjaro)
Mechanizm działania: tirzepatyd jest pierwszym podwójnym agonistą receptorów GIP i GLP‑1. Pobudza wydzielanie insuliny, hamuje wydzielanie glukagonu, spowalnia opróżnianie żołądka i wpływa na ośrodki sytości, dzięki czemu zmniejsza apetyt i zwiększa spalanie tłuszczu. Działanie na dwa receptory powoduje większą redukcję masy ciała niż w przypadku samych analogów GLP‑1.
Skuteczność: w badaniu obejmującym ponad 2500 dorosłych z otyłością tirzepatyd + dieta i aktywność fizyczna doprowadził do średniej utraty ≥15 % masy ciała w ciągu 72 tygodni, podczas gdy placebo dało tylko 3 %. Ponad 85 % osób przyjmujących lek zredukowało masę ciała o ≥5 %. Według polskiego portalu Holi lek pojawił się w aptekach 19 stycznia 2024 r.; pacjenci tracili średnio 15 % masy ciała, przy czym w niektórych badaniach redukcja sięgała 20 %.
Sposób stosowania i dostępność: Mounjaro jest dostępny w wielodawkowych wstrzykiwaczach (2,5–15 mg). Podaje się go raz w tygodniu, zwiększając dawkę co kilka tygodni. Lek jest obecnie nierefundowany; miesięczny koszt kuracji wynosi około 800–2500 zł. W połowie 2025 r. Ministerstwo Zdrowia rozpoczęło procedurę oceny refundacyjnej. Ze względu na wysoką skuteczność i wygodę raz w tygodniu Mounjaro zajmuje pierwsze miejsce w rankingu.
2. Semaglutyd (Wegovy)
Mechanizm działania: Wegovy zawiera semaglutyd – długo działający agonista receptora GLP‑1. Zwiększa uczucie sytości, zmniejsza apetyt, spowalnia opróżnianie żołądka i sprzyja spalaniu tkanki tłuszczowej. Jest przeznaczony dla osób z BMI ≥30 kg/m² lub BMI 27–30 kg/m² z chorobami towarzyszącymi (np. cukrzycą typu 2, nadciśnieniem); może być stosowany u młodzieży ≥12 lat.
Skuteczność: w badaniu STEP 8 semaglutyd 2,4 mg przyjmowany raz w tygodniu przez 68 tygodni spowodował 15,8 %redukcji masy ciała (−15,3 kg), podczas gdy liraglutyd 3 mg tylko 6,4 % (−6,8 kg). 69,4 % osób osiągnęło ≥10 % utraty masy ciała, 54 % ≥15 %, a 37,4 % ≥20 %. Klinika Holi informuje, że Wegovy dostępny jest w Polsce od marca 2025 r.; u 47 % pacjentów redukcja wynosi ≥15 %, a średnia utrata masy ciała utrzymuje się na poziomie ok. 17 %.
Stosowanie i cena: preparat występuje w jednorazowych wstrzykiwaczach o dawkach 0,25–2,4 mg. Dawkę zwiększa się stopniowo przez 16 tygodni do docelowej 2,4 mg. Iniekcję wykonuje się raz na tydzień. Ceny wynoszą około 510–1460 zł miesięcznie. Wegovy jest obecnie nierefundowany, ale jego stosowanie może poprawiać wskaźniki metaboliczne oraz zmniejszać ból przy chorobie zwyrodnieniowej stawów.
3. Liraglutyd (Saxenda)
Mechanizm działania: liraglutyd jest krótszo działającym agonistą GLP‑1. Podaje się go codziennie w zastrzyku podskórnym. Lek przeznaczony jest dla osób z BMI ≥30 kg/m² lub BMI 27–30 kg/m² z co najmniej jedną chorobą współistniejącą; terapię przerywa się, jeśli w ciągu 12 tygodni przy dawce 3 mg pacjent nie schudnie ≥5 %.
Skuteczność: w dużym 56‑tygodniowym badaniu 2437 pacjentów stosujących liraglutyd uzyskało 8,0 % średniej redukcji masy ciała (−8,4 kg) w porównaniu z 2,6 % (−2,8 kg) w grupie placebo. 63,5 % pacjentów straciło ≥5 % masy ciała, a 32,8 % straciło >10 %. W badaniu STEP 8 semaglutyd był skuteczniejszy niż liraglutyd, co wyjaśnia niższą pozycję Saxendy w rankingu.
Stosowanie i skutki uboczne: dawka liraglutydu rośnie stopniowo (0,6 mg → 3 mg). Codzienne zastrzyki mogą być uciążliwe. Do częstych działań niepożądanych należą nudności, biegunka, wymioty i ból brzucha. Niemniej lek jest zarejestrowany w UE od 2015 r., a jego skuteczność w redukcji masy ciała i poprawie glikemii została dobrze udokumentowana.
4. Naltrekson/Bupropion (Mysimba)
Mechanizm działania: Mysimba łączy naltrekson (antagonistę receptorów opioidowych) z bupropionem (antagonistą wychwytu zwrotnego dopaminy i noradrenaliny). Działa na ośrodkowy układ nerwowy, zmniejszając łaknienie i zwiększając wydatek energetyczny.
Skuteczność: według danych z badań klinicznych III fazy odpowiedź na leczenie (≥5 % utraty masy ciała po 16 tygodniach) uzyskało 50,8 % pacjentów, podczas gdy placebo 19,3 %. Wśród pacjentów z odpowiedzią, roczna terapia skutkowała średnią redukcją 11,3 % wyjściowej masy ciała; ponad połowa (55 %) straciła >10 % masy.
Stosowanie i ograniczenia: lek przyjmuje się w formie tabletek, stopniowo zwiększając dawkę do 2 tabletek rano i 2 wieczorem. Zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego terapię przerywa się, jeżeli po 16 tygodniach masa ciała spadnie <5 %. Mysimba może powodować nudności, bezsenność, suchość w ustach i wzrost ciśnienia; wymaga monitorowania ciśnienia i tętna.
5. Orlistat (Xenical)
Mechanizm działania: orlistat hamuje jelitowe lipazy, uniemożliwiając rozkład i wchłanianie około 30 % tłuszczów z diety. Niewchłonięty tłuszcz zostaje wydalony, co obniża kaloryczność posiłków.
Skuteczność: w przeglądzie StatPearls wskazano, że utrata masy ciała rozpoczyna się około 2 tygodni od rozpoczęcia terapii i staje się istotna po 2 miesiącach. Po 6 miesiącach stosowania średnia utrata masy ciała wynosiła 5,6 kg, natomiast u osób otrzymujących placebo 2,4 kg.
Stosowanie i zalecenia: standardowa dawka to 120 mg trzy razy dziennie z posiłkiem; dawki większe nie zwiększają efektu odchudzającego. Dieta powinna dostarczać ok. 30 % energii z tłuszczów, a w przypadku posiłku bez tłuszczu dawkę można pominąć. W Polsce orlistat jest dostępny zarówno na receptę (Xenical 120 mg), jak i bez recepty (Alli 60 mg). Należy przerwać terapię, jeśli w ciągu 12 tygodni pacjent nie schudnie ≥5 % początkowej masy ciała (zalecenie z Charakterystyki Produktu Leczniczego Xenical). Najczęstsze działania niepożądane to luźne stolce, tłuszczowe biegunki i bóle brzucha; można je złagodzić dzięki diecie niskotłuszczowej.
Co czeka nas w przyszłości?
Rozwój farmakoterapii otyłości nabiera rozpędu. W połowie dekady pojawiły się pierwsze informacje o doustnych analogach GLP‑1 i trójskładnikowych agonistach, które mogą być dostępne w Polsce dopiero po 2026 r.
-
Orforglipron – doustny agonista GLP‑1 firmy Eli Lilly. W badaniu fazy II osoby przyjmujące orforglipron osiągnęły redukcję masy ciała o 9,4–14,7 % po 36 tygodniach. Lek jest wciąż w 3. fazie badań klinicznych; przewiduje się, że w USA może trafić do sprzedaży pod koniec 2025 r., a w Europie w 2026 r. lub później.
-
Retatrutyd – potrójny agonista receptorów GLP‑1/GIP/glukagonu. W analizie 26 badań klinicznych retatrutyd powodował średnią redukcję masy ciała przekraczającą 22 % po 48 tygodniach, podczas gdy tirzepatyd osiągał ~18 %, a semaglutyd ~14 %. Lek pozostaje w badaniach klinicznych; nie jest jeszcze dostępny.
-
Amykretyna (cagri‑amylin + semaglutyd) – eksperymentalny lek łączący agonistę GLP‑1 z analogiem amyliny. Wstępne wyniki sugerują 13,1 % redukcji masy ciała w 12 tygodni; wyniki badań spodziewane są w 2026 r..
Te nowe terapie zapowiadają dalsze zwiększenie skuteczności oraz wygody leczenia (np. w formie tabletek), jednak dopiero proces rejestracji i refundacji zdecyduje o ich dostępności w Polsce.
Podsumowanie
Leki na receptę znacznie poszerzyły możliwości leczenia otyłości – zwłaszcza analogi GLP‑1 i GIP, które działają na układ hormonalny regulujący apetyt. W 2026 r. najbardziej efektywnym i dostępnym lekiem w Polsce jest tirzepatyd (Mounjaro), dający średnio ≥15 % utraty masy ciała po 72 tygodniach. Semaglutyd (Wegovy) oferuje podobną skuteczność, ale jest nieco słabszy i drogi. Liraglutyd (Saxenda) pozostaje dobrą alternatywą dla osób, które nie tolerują wyższych dawek lub wolą bardziej sprawdzone terapie. Mniej efektywne, lecz wciąż pomocne są połączenie naltreksonu z bupropionem (Mysimba) oraz orlistat, które mogą być stosowane u pacjentów preferujących terapię doustną.
Nie należy zapominać, że farmakoterapia jest tylko częścią kompleksowej terapii otyłości. Sukces leczenia zależy od trwałych zmian stylu życia – zdrowej diety, regularnej aktywności fizycznej, pracy nad nawykami i wsparcia psychologicznego. Decyzję o rozpoczęciu leczenia farmakologicznego powinien zawsze podejmować lekarz po ocenie stanu zdrowia pacjenta i potencjalnych przeciwwskazań.
Źródła i podstawa opracowania
Artykuł opracowano na podstawie aktualnych danych z badań klinicznych, dokumentów rejestracyjnych oraz publikacji naukowych dotyczących farmakoterapii otyłości, w szczególności:
1. Semaglutide (Wegovy) – dokumentacja rejestracyjna i dane kliniczne
-
EMA – Charakterystyka Produktu Leczniczego dla semaglutydu (Wegovy):
https://ec.europa.eu/health/documents/community-register/html/2024/20240321161973.htm -
Novo Nordisk – ulotka semaglutide / Wegovy (PDF):
https://www.novonordisk.pl/content/dam/nncorp/pl/pl/pdfs/products/wegovy-chpl.pdf -
Wilding JPH et al. – Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity, New England Journal of Medicine:
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2032183
2. Liraglutide (Saxenda) – wskazania, skuteczność
-
EMA – Charakterystyka Produktu Leczniczego dla liraglutydu (Saxenda):
https://ec.europa.eu/health/documents/community-register/html/2024/20240705163185.htm -
Badania kliniczne liraglutide 3 mg w leczeniu otyłości (np. N Engl J Med):
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa1005655
3. Naltrexone/Bupropion (Mysimba)
-
EMA – Charakterystyka Produktu Leczniczego dla naltrekson/bupropion (Mysimba):
https://www.ema.europa.eu/en/documents/product-information/mysimba-epar-product-information_pl.pdf -
Badania kliniczne z Mysimbą – np. opis efektu redukcji masy ciała:
https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/206393
4. Tirzepatide (Mounjaro) – dane kliniczne
(Uwaga: w Europie preparat ten do leczenia cukrzycy, ale w badaniach SURMOUNT wykazano skuteczność w redukcji masy ciała)
-
SURMOUNT-1 Clinical Trial (Tirzepatide w otyłości):
https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04184622 -
Jastreboff AM et al. – Tirzepatide Once Weekly for the Treatment of Obesity, New England Journal of Medicine:
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2206038
5. Orlistat
-
EMA – Charakterystyka Produktu Leczniczego dla orlistatu:
https://ec.europa.eu/health/documents/community-register/html/2004/200409158492.html -
Przegląd kliniczny skuteczności orlistatu – przykład:
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279070/
Redakcja ReceptaX to grupa wykwalifikowanych lekarzy i specjalistów, dzielących się swoją wiedzą i doświadczeniem w zakresie tematów medycyny i zdrowia. Nasi autorzy to specjaliści z różnych dziedzin medycyny, którzy z zaangażowaniem tworzą artykuły, aby przybliżyć Państwu tematykę telemedycyny, procesu uzyskiwania e-recepty online oraz innych aspektów zdrowia w kontekście najnowszych badań i informacji ze świata nauki. Naszym celem jest dostarczanie rzetelnych i praktycznych informacji, które pomogą Państwu lepiej zrozumieć możliwości zdalnej opieki medycznej i ułatwią dostęp do informacji z dziedziny zdrowia i medycyny.
