System elektronicznej recepty (e-recepta) stanowi standardową, prawnie obowiązującą formę dokumentu uprawniającego do nabycia produktów leczniczych, a jego obligatoryjne wdrożenie na terenie całego kraju nastąpiło z początkiem 2020 roku. Lekarze i inni uprawnieni pracownicy medyczni wystawiają ten dokument za pośrednictwem Systemu e-zdrowie (P1). Celem tej transformacji, jak wskazuje analiza, było osiągnięcie jednolitości i audytowalności procesu przepisywania, zwiększenie bezpieczeństwa farmakoterapii oraz minimalizacja powielania badań.
Najważniejsze informacje
- System e-recepty (P1) pełni funkcję narodowego, centralnego repozytorium dla wszystkich e-recept, którym zarządza Centrum e-Zdrowia (CeZ).
- Standardowy termin ważności e-recepty to 30 dni, z kluczowymi wyjątkami: antybiotyki są ważne 7 dni, a preparaty immunologiczne 120 dni.
- Dla pacjenta najwygodniejszą formą realizacji jest aplikacja mojeIKP, która umożliwia wykupienie leków po zeskanowaniu kodu QR bez podawania numeru PESEL.
- Od 1 stycznia 2025 r. wprowadzono surowszą, automatyczną weryfikację uprawnień dodatkowych (takich jak „S” dla seniorów, „DZ” dla dzieci czy „C” dla kobiet w ciąży), aby zwiększyć precyzję ulg cenowych i ograniczyć nadużycia.
- Na jednej e-recepcie można przepisać jeden lek, natomiast tzw. recepta zbiorcza może zawierać do 5 e-recept, z których każda może być zrealizowana w innej aptece.
Infografika: E-recepta w pigułce – zasady realizacji, sposoby odbioru i terminy ważności leków.
Jakie są minimalne wymagania techniczne do podłączenia podmiotów leczniczych do Systemu P1?
Minimalna przepustowość łącza internetowego niezbędna do komunikacji Systemu Usługodawcy z Systemem P1 wynosi 256 kbps. Wg Centrum e-Zdrowia (CeZ), taka przepustowość umożliwia odczyt lub zapis pojedynczego dokumentu e-recepty (który ma średnio około 24 KB) w ciągu jednej sekundy. Wymagania techniczne zostały celowo ustalone na niskim poziomie, co było strategicznym posunięciem, mającym umożliwić obligatoryjne wdrożenie systemu w całym kraju i zminimalizować bariery techniczne wynikające z nierówności infrastrukturalnych w odległych placówkach.
Wystawianie e-recept wymaga podłączenia się do systemu P1. Osoba uprawniona (np. lekarz lub pielęgniarka) może to zrobić za pomocą wdrożonego modułu w swoim systemie gabinetowym/HIS lub korzystając z bezpłatnej aplikacji gabinet.gov.pl. Dokument musi być podpisany elektronicznie, np. Profilem Zaufanym, podpisem kwalifikowanym lub certyfikatem ZUS.
Jakie są metody dostępu i realizacji e-recepty przez pacjenta?
Pacjent ma cztery główne metody dostępu i realizacji e-recepty w aptece: SMS, e-mail (PDF), aplikacja mojeIKP oraz wydruk informacyjny.
| Kanał dostępu | Format dostarczania informacji | Wymaganie w aptece | Uwagi | |
|---|---|---|---|---|
| SMS | 4-cyfrowy kod dostępu | Wymaga podania kodu oraz numeru PESEL pacjenta. | Powiadomienia wysyłane są z Systemu P1 (nadawca: „e-Zdrowie”). | |
| Plik PDF z kodem QR | Wymaga zeskanowania kodu QR oraz podania numeru PESEL. | E-mail wysyłany z adresu: [email protected]. | ||
| Aplikacja mojeIKP | Kod QR wyświetlany w aplikacji | Wystarczy pokazanie kodu QR – nie jest wymagany numer PESEL. | Najbardziej zaawansowany i wygodny kanał dostępu. | |
| Wydruk Informacyjny | Wydruk zawiera kody i klucze dostępu | Podanie kodu lub zeskanowanie kodu. | Wymagany, gdy pacjent nie ma dostępu do mediów elektronicznych. |
Kluczowym warunkiem otrzymywania powiadomień SMS-em lub e-mailem jest posiadanie konta w IKP (z zalogowaniem za pomocą Profilu Zaufanego) i uzupełnienie aktualnych danych kontaktowych w zakładce „Moje konto”.
Na czym polega zasada realizacji leków z pakietu i ograniczenia w realizacji recept rocznych?
Jeżeli na jednej tzw. recepcie zbiorczej przepisano pacjentowi kilka różnych leków (maksymalnie do 5 e-recept/leków), każdy pojedynczy lek może być zakupiony w dowolnej aptece w Polsce, co ma miejsce bez utraty refundacji.
Należy jednak rygorystycznie przestrzegać ograniczenia wydawania leków w ramach recept rocznych (ważnych 365 dni). Farmaceuta ma obowiązek przestrzegać zasady ograniczenia wydawania leków do ilości wystarczającej na 120 dni kuracji przy jednorazowym wykupie. Od 1 marca 2024 r. system teleinformatyczny (P1) powinien obliczać ilość leku do wydania, pod warunkiem, że lekarz wprowadził do systemu gabinetowego szczegółowe informacje o dawkowaniu, okresie stosowania oraz ilości i jednostce dawki.
Kiedy nadal można wystawić receptę w postaci papierowej?
Mimo że obowiązek wystawiania recept wyłącznie elektronicznie wszedł w życie 1 stycznia 2020 roku, ustawodawca przewidział ograniczony katalog wyjątków, w których recepta może być nadal wystawiona w postaci papierowej.
Wyjątki te obejmują:
- Brak dostępu do Systemu P1 (awaria).
- Recepty pro auctore i pro familiae.
- Recepty transgraniczne, jeśli państwo realizacji nie obsługuje formy elektronicznej lub są przeznaczone dla osoby małoletniej.
- Recepty dla osoby o nieustalonej tożsamości.
- Recepty wystawiane w ramach okazjonalnego wykonywania zawodu medycznego w Polsce przez osobę z innego państwa UE.
- Recepty wystawiane przez lekarzy lub pielęgniarki, o których mowa w art. 9 ust. 2 ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty lub art. 24 ust. 1 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej.
Wyjątek dotyczący leków psychotropowych/odurzających: Wg Prawa farmaceutycznego, recepty na leki o kategorii dostępności Rpw (środki odurzające/psychotropowe) oraz leki zawierające substancje z grup II-N, III-P albo IV-P muszą być wystawiane wyłącznie w postaci elektronicznej.
Jak działa system e-recepty transgranicznej i jakie są wyłączenia?
E-recepta transgraniczna umożliwia polskim pacjentom realizowanie e-recepty w aptekach na terenie wybranych państw członkowskich UE (obecnie 10 krajów), a zagranicznym pacjentom realizację recept w Polsce. Funkcjonalność ta działa w ramach infrastruktury eHealth Digital Service Infrastructure (eHDSI), a pacjentów posługujących się nią łatwo rozpoznać pod marką „MyHealth@EU”.
Zasady Wystawiania i Realizacji Transgranicznej
| Aspekt | Wymogi i zasady | Wyłączenia (leki, których nie można przepisać transgranicznie) | Źródła |
|---|---|---|---|
| Wystawianie | Odbywa się tak samo jak e-recepta krajowa; nie ma specjalnego oznaczenia w systemie gabinetowym. Lek musi być zarejestrowany w Polsce i identyfikowalny po numerze GTIN/EAN. | Leki psychotropowe, odurzające. | |
| Pacjent | Musi mieć ukończone 18 lat i wyrazić aktywną zgodę na obsługę e-recept transgranicznych za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta (IKP). | Recepty dla osób małoletnich wymagają formy papierowej. | |
| Rodzaj leku | Produkty lecznicze gotowe o kategorii dostępności “Rp” lub “OTC”. | Leki recepturowe. | |
| Koszty | Pacjent zawsze płaci pełną cenę w aptece za granicą. O zwrot kosztów (refundację) ubiega się w NFZ w Polsce po powrocie. | – |
Obecnie polską e-receptę można zrealizować w 10 krajach, w tym na Litwie, Łotwie, w Estonii, Finlandii, Chorwacji, Czechach, Portugalii, Grecji, na Cyprze, oraz w Hiszpanii (w wybranych regionach, np. Madrycie, Katalonii i na Wyspach Kanaryjskich).
FAQ (Pytania i Odpowiedzi)
1. Jakie kroki musi podjąć pacjent, aby zamówić e-receptę na stale przyjmowane leki? Pacjent cierpiący na choroby przewlekłe może złożyć prośbę o nową receptę na stałe leki, logując się na IKP lub w aplikacji mojeIKP. W sekcji „Recepty” wybiera leki do zamówienia i wysyła prośbę do swojej przychodni POZ. Status prośby jest widoczny we wskaźniku: zielona kropka oznacza, że e-recepta została już wystawiona, a czerwona – że została odrzucona i wymaga kontaktu z lekarzem.
2. Czy farmaceuta ma możliwość anulowania błędnie wystawionej e-recepty? Nie, farmaceuta nie ma możliwości anulowania e-recepty. Jeśli lekarz błędnie wprowadzi odpłatność lub popełni inny błąd, jedyną opcją jest anulowanie e-recepty przez lekarza i wystawienie nowego dokumentu. Farmaceuta ma natomiast funkcjonalność zablokowania e-recepty na lek recepturowy na czas niezbędny do jego wykonania.
3. Gdzie zgłaszać problemy techniczne z Systemem P1 (np. brak widoczności recepty)? Wszelkie zgłoszenia problemów technicznych związanych z e-receptą (w tym transgraniczną) należy kierować za pomocą formularza zgłoszeniowego dostępnego na stronie p1pomoc.cez.gov.pl lub mailowo na adres: [email protected]. Możliwy jest również kontakt telefoniczny z Infolinią techniczną pod numerem 19 239.
E-recepta_Kompletny_Przewodnik
Redakcja ReceptaX to grupa wykwalifikowanych lekarzy i specjalistów, dzielących się swoją wiedzą i doświadczeniem w zakresie tematów medycyny i zdrowia. Nasi autorzy to specjaliści z różnych dziedzin medycyny, którzy z zaangażowaniem tworzą artykuły, aby przybliżyć Państwu tematykę telemedycyny, procesu uzyskiwania e-recepty online oraz innych aspektów zdrowia w kontekście najnowszych badań i informacji ze świata nauki. Naszym celem jest dostarczanie rzetelnych i praktycznych informacji, które pomogą Państwu lepiej zrozumieć możliwości zdalnej opieki medycznej i ułatwią dostęp do informacji z dziedziny zdrowia i medycyny.
