Guzy przysadki mózgowej – objawy, leczenie i rokowanie

Zaktualizowano 17 sierpnia 2026

Guzy przysadki mózgowej, najczęściej będące łagodnymi gruczolakami, mogą prowadzić do poważnych zaburzeń hormonalnych i neurologicznych. Objawy zależą od rodzaju guza, jego aktywności hormonalnej oraz wielkości. Leczenie obejmuje farmakoterapię, chirurgię i radioterapię, a rokowania są zazwyczaj dobre przy wczesnej diagnozie i odpowiednim leczeniu.

Co to są guzy przysadki mózgowej?

Guzy przysadki mózgowej to najczęściej łagodne nowotwory (gruczolaki) rozwijające się w przysadce mózgowej – gruczole odpowiedzialnym za produkcję hormonów regulujących funkcje innych narządów endokrynnych. Stanowią około 10–15% wszystkich guzów wewnątrzczaszkowych. Wyróżnia się:

• Mikrogruczolaki: średnica poniżej 10 mm

• Makrogruczolaki: średnica powyżej 10 mm

Guzy te mogą być czynne hormonalnie (wydzielające hormony) lub nieczynne hormonalnie (niewydzielające hormonów).

Jakie są objawy guzów przysadki mózgowej?

Objawy wynikające z nadmiaru hormonów

Czynne hormonalnie guzy przysadki mogą powodować różne zespoły kliniczne:

• Prolactinoma (guz prolaktynowy): zaburzenia miesiączkowania, niepłodność, mlekotok u kobiet; ginekomastia i zaburzenia erekcji u mężczyzn.

• Guz somatotropinowy: akromegalia u dorosłych (powiększenie dłoni, stóp, żuchwy), gigantyzm u dzieci.

• Guz kortykotropinowy: choroba Cushinga – otyłość, nadciśnienie, cukrzyca, osteoporoza.

• Guz tyreotropinowy: objawy nadczynności tarczycy – nerwowość, utrata masy ciała, tachykardia.

Objawy wynikające z ucisku guza

Duże guzy mogą uciskać sąsiednie struktury mózgu, prowadząc do:

• bólu głowy

• zaburzeń widzenia (np. ubytki w polu widzenia)

• nudności i wymiotów

• zaburzeń hormonalnych z powodu niedoczynności przysadki

Jak diagnozuje się guzy przysadki mózgowej?

Diagnostyka obejmuje:

• Badania hormonalne: ocena poziomów hormonów przysadkowych i obwodowych.

• Obrazowanie: rezonans magnetyczny (MRI) przysadki mózgowej.

• Badania okulistyczne: ocena pola widzenia w przypadku objawów okulistycznych.

Jakie są metody leczenia guzów przysadki mózgowej?

Leczenie zależy od rodzaju guza, jego aktywności hormonalnej oraz objawów klinicznych:

• Farmakoterapia: leki dopaminergiczne (np. bromokryptyna) w leczeniu prolactinom.

• Chirurgia: usunięcie guza metodą przezklinową (transsphenoidalną) – preferowana w przypadku makrogruczolaków lub guzów nieczynnych hormonalnie.

• Radioterapia: stosowana w przypadku guzów nieoperacyjnych lub nawrotów po operacji.

Jakie są rokowania dla pacjentów z guzami przysadki mózgowej?

Rokowanie zależy od rodzaju guza, jego wielkości, aktywności hormonalnej oraz odpowiedzi na leczenie:

• Prolactinomy często dobrze reagują na farmakoterapię.

• Guzy nieczynne hormonalnie i inne czynne hormonalnie wymagają zazwyczaj leczenia chirurgicznego.

• Wczesna diagnoza i odpowiednie leczenie zwiększają szanse na pełne wyleczenie lub kontrolę choroby.

Źródła

• PubMed – Diagnosis and Management of Pituitary Adenomas: A Review

• PubMed – Pituitary adenomas: current methods of diagnosis and treatment

• PubMed – Differential diagnosis and treatment of pituitary adenomas

• PubMed – Diagnosis and new treatment options for pituitary adenomas

• PubMed – Long-term effects of treatment of pituitary adenomas

Redakcja ReceptaX

Redakcja ReceptaX to grupa wykwalifikowanych lekarzy i specjalistów, dzielących się swoją wiedzą i doświadczeniem w zakresie tematów medycyny i zdrowia. Nasi autorzy to specjaliści z różnych dziedzin medycyny, którzy z zaangażowaniem tworzą artykuły, aby przybliżyć Państwu tematykę telemedycyny, procesu uzyskiwania e-recepty online oraz innych aspektów zdrowia w kontekście najnowszych badań i informacji ze świata nauki. Naszym celem jest dostarczanie rzetelnych i praktycznych informacji, które pomogą Państwu lepiej zrozumieć możliwości zdalnej opieki medycznej i ułatwią dostęp do informacji z dziedziny zdrowia i medycyny.