Objawy anginy: angina bakteryjna i wirusowa oraz kiedy pilnie do lekarza

Objawy anginy, czyli ostrego zapalenia gardła i migdałków podniebiennych, mogą się różnić w zależności od tego, czy przyczyną są bakterie, czy wirusy. Według NFZ angina to ostre zapalenie błony śluzowej gardła i migdałków podniebiennych wywołane infekcją paciorkowcami. Podobne objawy daje wirusowe zapalenie gardła i migdałków, potocznie nazywane anginą wirusową. Przy anginie paciorkowcowej amerykańska agencja zdrowia publicznego CDC wymienia m.in. nagły ból gardła, gorączkę i nalot na migdałkach, a kaszel i katar sugerują raczej wirusa.

Angina bakteryjna (paciorkowcowa)

CDC opisuje anginę paciorkowcową jako bakteryjną infekcję gardła i migdałków; objawy pojawiają się zwykle 2–5 dni po narażeniu na zakażenie. Wytyczne CDC dla lekarzy podają, że najczęściej chorują dzieci w wieku 5–15 lat. CDC wymienia objawy, które mogą wystąpić:

• Nagły ból gardła (częsty): zaczyna się bardzo szybko, a gardło może być zaczerwienione.
• Ból przy połykaniu (częsty): nie myl go z trudnościami z połykaniem, opisanymi niżej.
• Gorączka (częsta): próg 38°C podają kryteria dla lekarzy, opisane niżej.
• Zmiany na migdałkach (częste): migdałki są czerwone i obrzęknięte, mogą mieć białe plamy lub smugi ropy (nalot).
• Wybroczyny (częste): drobne, czerwone plamki na podniebieniu.
• Obrzęknięte węzły chłonne (częste): z przodu szyi.
• Zwykle bez kaszlu i kataru: tak opisują chorych wytyczne CDC dla lekarzy.
• Rzadsze objawy, zwłaszcza u dzieci: ból głowy, nudności lub wymioty, ból brzucha i wysypka. Wysypka może oznaczać płonicę (szkarlatynę), którą według Głównego Inspektoratu Sanitarnego wywołują paciorkowce z grupy A.

Brytyjskie wytyczne NICE NG84 z 2018 r. (ostatnia zmiana w 2023 r.) opisują kryteria Centora, czyli cechy, którymi lekarz może się posłużyć przy ostrym bólu gardła. Są to: gorączka powyżej 38°C zgłaszana przez chorego, tkliwe (bolesne przy dotyku) węzły chłonne z przodu szyi, wysięk (nalot) na migdałkach i brak kaszlu.

Wytyczne CDC dla lekarzy wymieniają wśród możliwych powikłań ropień okołomigdałkowy, czyli nagromadzenie ropy wokół migdałka. Według NICE powikłania są na ogół rzadkie.

Angina wirusowa

Wirusy są najczęstszą przyczyną zapalenia gardła w każdym wieku, podają wytyczne CDC dla lekarzy. Paciorkowce z grupy A odpowiadają według nich za 20–30% przypadków zapalenia gardła u dzieci i 5–15% u dorosłych. Według CDC za wirusem, a nie za anginą paciorkowcową, przemawiają:

• Kaszel i katar: przy anginie paciorkowcowej zwykle ich nie ma.
• Chrypka: głos brzmi z przydechem, chrapliwie albo jest napięty.
• Zapalenie spojówek: oczy są zaczerwienione.

Wytyczne CDC dla lekarzy zaznaczają, że przy braku objawów wirusowych samo badanie lekarskie nie odróżnia zapalenia wirusowego od paciorkowcowego. Zakażenie paciorkowcowe potwierdza dodatni szybki test z wymazu z gardła albo posiew, czyli hodowla bakterii z wymazu w laboratorium. Podobnie polskie rekomendacje Narodowego Instytutu Leków z 2016 r., wydane w ramach Narodowego Programu Ochrony Antybiotyków, opierają rozpoznanie na badaniu mikrobiologicznym (wymazie z gardła lub teście na antygen), a nie tylko na rozmowie i badaniu. Osobno wyjaśniamy, czy i kiedy lekarz może zdalnie wystawić e-receptę przy anginie.

Według CDC większość bólów gardła mija samoistnie w ciągu tygodnia i, poza anginą paciorkowcową, nie wymaga antybiotyków; przy infekcji wirusowej antybiotyki nie pomogą. Jak przypomina pacjent.gov.pl, działają one tylko na bakterie.

Kiedy pilnie do lekarza

Pierwszy punkt opisuje sytuacje, w których trzeba wezwać karetkę. Przy pozostałych objawach CDC zaleca wizytę u lekarza i zaznacza, że ta lista nie jest pełna.

• Utrata przytomności, nasilona duszność, bardzo wysoka gorączka z drgawkami lub z objawami, które zwykle u tej osoby przy gorączce nie występują: dzwoń pod 112; pacjent.gov.pl wymienia je wśród powodów wezwania karetki.
• Trudności z oddychaniem: zgłoś się pilnie do lekarza, a przy nasilonej duszności dzwoń pod 112.
• Trudności z połykaniem (nie sam ból przy połykaniu): zgłoś się pilnie do lekarza.
• Krew w ślinie lub plwocinie (wydzielinie odkrztuszanej): zgłoś się pilnie do lekarza.
• Odwodnienie: zgłoś się pilnie do lekarza.
• Obrzęk i ból stawów: zgłoś się pilnie do lekarza.
• Nadmierne ślinienie się u małego dziecka: zgłoś się pilnie do lekarza.
• Wysypka: może oznaczać płonicę; zgłoś się pilnie do lekarza.
• Niemowlę poniżej 3 miesięcy z gorączką 38°C lub wyższą: zgłoś się pilnie do lekarza.
• Brak poprawy po kilku dniach lub pogorszenie: skontaktuj się z lekarzem.

Przy każdym objawie z dopiskiem „zgłoś się pilnie do lekarza” nie czekaj na teleporadę: chorego powinien zbadać lekarz na miejscu. W stanie zagrożenia życia dzwoń pod 112 lub 999.

Jak możemy pomóc

Teleporada lekarska w ReceptaX to rozmowa z lekarzem. Wymazu z gardła nie da się pobrać zdalnie, więc lekarz może uznać, że potrzebne jest badanie na miejscu. O wystawieniu e-recepty, e-zwolnienia lekarskiego albo e-skierowania decyduje lekarz po wywiadzie i może odmówić, gdy brakuje wskazań albo sprawa wymaga badania na miejscu. Konsultacja kosztuje 59 zł, odbywa się poza NFZ, a opłata należy się także przy odmowie; zgłoszenie złożysz przez formularz rejestracji.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Decyzje o diagnostyce i leczeniu podejmuj z lekarzem prowadzącym.

Autor: Redakcja ReceptaX. Nadzór merytoryczny: zespół medyczny ReceptaX (zasady na stronie Zespół i weryfikacja treści). Data aktualizacji: 30.10.2026.

Źródła: NFZ Kraków (definicja, 2022), CDC Strep Throat (2026), CDC Sore Throat Basics (2024), NICE NG84 (2018, akt. 2023), Rekomendacje NPOA, Narodowy Instytut Leków (2016, wersja 2017)