Zwolnienie na opiekę nad chorym członkiem rodziny (np. małżonkiem, rodzicem, dzieckiem powyżej 14 lat) daje zasiłek opiekuńczy w wysokości 80% podstawy przez najwyżej 14 dni w roku, w ramach łącznej puli 60 dni. Chory musi mieszkać z Tobą we wspólnym gospodarstwie domowym, a zwolnienie wystawia lekarz, który go zbada. Bezpłatny urlop opiekuńczy (5 dni) to inna instytucja.

ReceptaX prowadzi konsultacje dla dorosłych w sprawie ich własnego zdrowia, więc zwolnienia na opiekę nie wystawi; gdy chorujesz Ty, zwolnienie lekarskie przez telefon omówisz z lekarzem w rozmowie za 59 zł (tyle samo przy odmowie).

Zwolnienie lekarskie na opiekę nad chorym członkiem rodziny wystawia lekarz, który leczy i bada osobę chorą — przy chorym dziecku lekarz, który zbada dziecko. Przez internet nie załatwisz go więc bez udziału chorego. Konsultacje w ReceptaX są przeznaczone dla osób, które ukończyły 18 lat, dlatego zwolnienia na opiekę nad chorym dzieckiem u nas nie uzyskasz.

Czym jest zwolnienie lekarskie na opiekę nad członkiem rodziny?

Zwolnienie lekarskie na opiekę to zaświadczenie lekarskie o konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Wystawia je upoważniony przez ZUS lekarz, lekarz dentysta, felczer lub starszy felczer [6]. Na podstawie tego zwolnienia wypłaca się zasiłek opiekuńczy [8]. Zasiłek przysługuje m.in. przy opiece nad chorym dzieckiem do ukończenia 14 lat i nad innym chorym członkiem rodziny [6].

Za członków rodziny ustawa uważa małżonka, rodziców, rodzica dziecka, ojczyma, macochę, teściów, dziadków, wnuki, rodzeństwo oraz dzieci w wieku powyżej 14 lat. Warunkiem jest to, że pozostają z Tobą we wspólnym gospodarstwie domowym w okresie sprawowania opieki [6]. Miesięczny zasiłek opiekuńczy wynosi 80% podstawy wymiaru zasiłku i przysługuje za każdy dzień opieki, również za dni ustawowo wolne od pracy [2].

Jedną z sytuacji wymienionych przez ZUS jest opieka nad chorym dzieckiem.[1] Zwolnienie na chore dziecko wystawia podczas wizyty lekarz leczący dziecko, a na innego chorego członka rodziny — lekarz, który leczy tę osobę [8]. Prawo do zasiłku opiekuńczego mają na równi matka i ojciec dziecka, ale za dany okres zasiłek otrzymuje tylko jedno z rodziców — to, które wystąpi z wnioskiem o jego wypłatę.[1] Ile dni opieki przysługuje na dziecko, ile wynosi zasiłek i od kiedy lekarz może datować zwolnienie, wyjaśniamy w tekście o L4 na chore dziecko.

Kto i na jak długo może otrzymać L4 na opiekę?

Prawo do zasiłku opiekuńczego przysługuje ubezpieczonemu, który jest zwolniony od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Katalog osób uprawnionych do opieki jest szeroki i obejmuje:

  • dzieci (własne, przysposobione, dzieci współmałżonka, a także przyjęte na wychowanie i utrzymanie) w wieku do 14 lat (do 60 dni w roku kalendarzowym) [6];
  • chore dzieci od 14 lat do ukończenia 18 lat z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo z orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami z ustawy (do 30 dni w roku kalendarzowym) [6];
  • chore dzieci powyżej 14 lat bez takiego orzeczenia i inni chorzy członkowie rodziny (do 14 dni w roku kalendarzowym) [6].

Limit dni na opiekę nad dzieckiem do 14 lat wynosi 60 dni w roku kalendarzowym, niezależnie od liczby dzieci wymagających opieki. W przypadku opieki nad innym chorym członkiem rodziny (w tym dzieckiem powyżej 14 lat bez takiego orzeczenia lub dorosłym) limit ten wynosi 14 dni w roku kalendarzowym.

Aby otrzymać zasiłek opiekuńczy za czas zwolnienia, musisz spełnić kilka warunków:

  1. Bycie objętym ubezpieczeniem chorobowym (obowiązkowym lub dobrowolnym).
  2. Brak innych członków rodziny pozostających z Tobą we wspólnym gospodarstwie domowym, którzy mogą zapewnić opiekę (nie dotyczy to opieki nad chorym dzieckiem do 2 lat).
  3. Choroba dziecka lub innego członka rodziny, która wymaga Twojej osobistej opieki.

Przy opiece nad chorym dzieckiem do 2 lat zasiłek opiekuńczy przysługuje także wtedy, gdy w domu jest inny członek rodziny mogący zapewnić opiekę [6].

Gdzie uzyskać zwolnienie na opiekę nad chorym dzieckiem lub bliskim

Zwolnienie na opiekę wystawia lekarz, który ocenia stan osoby wymagającej opieki — nie osoby, która o zwolnienie występuje. Rozporządzenie o zaświadczeniach lekarskich wymaga, by zwolnienie na opiekę wystawić po bezpośrednim badaniu stanu zdrowia chorego członka rodziny [7]. To dlatego zaświadczenia na opiekę nie da się załatwić „za kogoś” przez formularz.

Konsultacje w ReceptaX prowadzimy dla osób dorosłych. Zgłoszeń dotyczących dzieci nie przyjmujemy, również wtedy, gdy formularz wypełnia rodzic. Zgodnie z regulaminem ReceptaX serwis jest przeznaczony dla osób, które ukończyły 18 lat. O wystawieniu zwolnienia lekarskiego decyduje lekarz po konsultacji i ocenie stanu zdrowia pacjenta, z którym ją prowadzi. Konsultacja dotycząca Ciebie nie jest więc drogą do zwolnienia na opiekę nad dorosłym bliskim. Gdy opieki wymaga dziecko albo inny chory bliski, po ocenę i zaświadczenie zgłoście się:

  • do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) osoby chorej — przychodni, w której ma ona złożoną deklarację wyboru, w godzinach jej pracy;
  • do nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej, gdy przychodnie POZ są zamknięte — bez skierowania i bez rejonizacji, w dni robocze od 18:00 do 8:00, a w dni ustawowo wolne od pracy całodobowo [4];
  • na Telefoniczną Informację Pacjenta, bezpłatny numer 800 190 590, aby ustalić, gdzie dyżuruje najbliższy punkt nocnej i świątecznej opieki — pod tym numerem uzyskasz informację o nocnej i świątecznej opiece lekarskiej, najbliższym SOR oraz dyżurującej aptece [5];
  • pod numer alarmowy 112 albo na szpitalny oddział ratunkowy przy objawach alarmowych — całą dobę.

Wystawione e-zwolnienie trafia elektronicznie do ZUS i do pracodawcy, a Ty zobaczysz je na swoim Internetowym Koncie Pacjenta (IKP). O wystawieniu zaświadczenia decyduje lekarz i może odmówić, wyjaśniając przyczynę.

Wymagane dokumenty i informacje

Aby wizyta u lekarza osoby chorej przebiegła sprawnie, przygotuj następujące dane:

  • Twoje dane osobowe (imię, nazwisko, PESEL, adres).
  • Dane osobowe chorego członka rodziny (imię, nazwisko, PESEL, stopień pokrewieństwa).
  • Szczegółowy opis stanu zdrowia chorego, objawy, które uniemożliwiają mu samodzielne funkcjonowanie.
  • Informacje o ewentualnych wcześniejszych badaniach lub diagnozach.
  • Okres, na jaki potrzebne jest zwolnienie.

Pamiętaj, że lekarz ma prawo odmówić wystawienia zwolnienia, jeśli uzna, że nie ma ku temu medycznych podstaw. Osobną sprawą jest prawo do zasiłku. Nie przysługuje on, jeżeli poza Tobą są inni członkowie rodziny pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym, mogący zapewnić opiekę. Nie dotyczy to opieki nad chorym dzieckiem w wieku do 2 lat [6].

Po powrocie z opieki pracodawca poprosi Cię o wypełnienie druku Z-15A przy opiece nad chorym dzieckiem lub Z-15B przy opiece nad chorym członkiem rodziny [8]. Wniosek o zasiłek opiekuńczy Z-15A składa się przy każdym ubieganiu się o zasiłek, z wyjątkiem nieprzerwanej opieki nad tym samym dzieckiem [3].

Najczęstsze pytania dotyczące L4 na opiekę (FAQ)

Czy mogę dostać L4 na opiekę, jeśli jestem na urlopie?

Nie, jeżeli chodzi o urlop bezpłatny albo wychowawczy — ZUS wymienia je wprost wśród okresów, za które zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, obok okresów, za które zachowujesz prawo do wynagrodzenia na podstawie przepisów szczególnych. Urlopu wypoczynkowego w tym katalogu nie ma.

Czy L4 na opiekę wlicza się do limitu dni chorobowych pracownika?

Nie. Za czas opieki przysługuje zasiłek opiekuńczy, a limit 33 dni w roku kalendarzowym z Kodeksu pracy dotyczy wynagrodzenia za czas własnej choroby pracownika [9]. U pracownika, który ukończył 50 lat, ten limit wynosi 14 dni [9].

Co zrobić, jeśli lekarz odmówi wystawienia zwolnienia na opiekę?

Lekarz decyduje o zwolnieniu po ocenie stanu zdrowia osoby chorej i może odmówić, gdy nie widzi medycznych podstaw — powinien wtedy wyjaśnić przyczynę. Jeśli stan chorego się pogorszy albo masz wątpliwości co do oceny, chory może zgłosić się do innego lekarza, który go zbada.

Źródła

  • [1] ZUS, Zasiłek opiekuńczy — prawo do zasiłku i okres przysługiwania — limity 60 dni (chore dziecko do 14 lat), 30 dni (chore dziecko niepełnosprawne w wieku od 14 do 18 lat) i 14 dni (chore dziecko powyżej 14 lat lub inny chory członek rodziny); łączny okres wypłaty najwyżej 60 dni w roku kalendarzowym; prawo do zasiłku na równi dla matki i ojca, za dany okres dla jednego z rodziców; warunek braku innego członka rodziny mogącego zapewnić opiekę i wyjątek dla chorego dziecka do 2 lat; katalog okresów bez prawa do zasiłku obejmuje urlop bezpłatny i wychowawczy (strona z 26.11.2018; odczyt 7.09.2026, wycinki z 12.10.2026).
  • [2] ZUS, Zasiłek opiekuńczy — wysokość — miesięczny zasiłek opiekuńczy wynosi 80% podstawy wymiaru zasiłku i przysługuje za każdy dzień sprawowania opieki, także za dni ustawowo wolne od pracy (strona z 12.03.2020; odczyt 12.10.2026).
  • [3] ZUS, Jak uzyskać zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad dzieckiem chorym — wniosek o zasiłek opiekuńczy Z-15A składany przy każdym ubieganiu się o zasiłek, z wyjątkiem nieprzerwanej opieki nad tym samym dzieckiem; wypłata przez ZUS nie później niż w terminie 30 dni; roszczenie przedawnia się po 6 miesiącach (strona bez daty; odczyt 12.10.2026).
  • [4] NFZ / pacjent.gov.pl, Nocna i świąteczna opieka zdrowotna — świadczenia poza godzinami pracy POZ: w dni robocze od 18:00 do 8:00, w dni ustawowo wolne od pracy całodobowo, bez skierowania i bez rejonizacji (zmodyfikowano 11.09.2026; odczyt 14.09.2026, ponownie 12.10.2026).
  • [5] NFZ, Telefoniczna Informacja Pacjenta — bezpłatny numer 800 190 590; pod numerem TIP uzyskasz informację o nocnej i świątecznej opiece lekarskiej, najbliższym SOR oraz dyżurującej aptece (strona bez daty; odczyt 28.09.2026, ponownie 12.10.2026).
  • [6] Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 854 — art. 32 ust. 1 pkt 2, 2a i 3 (chore dziecko do ukończenia 14 lat, chore dziecko z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności ze wskazaniami do ukończenia 18 lat, inny chory członek rodziny), art. 32 ust. 2 (kogo uważa się za członka rodziny, wspólne gospodarstwo domowe), art. 32 ust. 3 (kogo uważa się za dziecko), art. 33 ust. 1 (60, 30 i 14 dni w roku kalendarzowym), art. 34 (inni członkowie rodziny mogący zapewnić opiekę, wyjątek dla chorego dziecka do 2 lat), art. 54 ust. 1 (kto wystawia zaświadczenie lekarskie). Odczyt 12.10.2026.
  • [7] Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie trybu i sposobu orzekania o czasowej niezdolności do pracy, wystawiania zaświadczenia lekarskiego oraz trybu i sposobu sprostowania błędu w zaświadczeniu lekarskim, Dz.U. 2015 poz. 2013 — § 6 ust. 1 (zaświadczenie wyłącznie po bezpośrednim badaniu stanu zdrowia ubezpieczonego lub chorego członka rodziny). Odczyt 12.10.2026.
  • [8] Rzecznik Praw Pacjenta, Nawigator Pacjenta, Zwolnienia lekarskie i prawo do opieki nad chorym dzieckiem lub innym członkiem rodziny — e-ZLA na opiekę wystawia podczas wizyty lekarz leczący dziecko, a na chorego członka rodziny lekarz leczący tę osobę; zasiłek opiekuńczy wypłaca się na podstawie zwolnienia na opiekę; druki Z-15A i Z-15B (strona bez daty; odczyt 12.10.2026).
  • [9] Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1245 — art. 92 § 1 pkt 1 (wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy wskutek choroby: łącznie do 33 dni w roku kalendarzowym, a po ukończeniu 50 roku życia do 14 dni). Odczyt 12.10.2026.

Nota redakcyjna. Materiał przygotowała redakcja ReceptaX.pl. Treść ma charakter informacyjny, nie stanowi porady lekarskiej i nie zastępuje konsultacji ani ulotki dołączonej do opakowania leku. O rozpoznaniu i leczeniu zawsze decyduje lekarz po ocenie Twojej sytuacji. ReceptaX.pl jest podmiotem leczniczym wpisanym do Rejestru Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą , a konsultacji udzielają lekarze z aktywnym prawem wykonywania zawodu, weryfikowanym w Centralnym Rejestrze Lekarzy Naczelnej Izby Lekarskiej. Masz pytanie o swoje leczenie? Umów konsultację online. Ostatni przegląd treści: lipiec 2026.


Przeczytaj też





    Pełne opracowanie tematu znajdziesz w naszym przewodniku: L4 online — konsultacja z możliwością wystawienia e-ZLA.


    Weryfikacja merytoryczna. Treść opracowana przez redakcję ReceptaX na podstawie przepisów i materiałów ZUS.

    Weryfikacja medyczna dotyczy wersji sprzed aktualizacji z 12.10.2026; rozdziały zmienione 12.10.2026 opracowała Redakcja ReceptaX na podstawie źródeł wymienionych wyżej.

    Ostatnia aktualizacja treści: · Ostatnia weryfikacja medyczna:

    Materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje konsultacji, diagnozy ani zalecenia lekarza. W razie niepokojących objawów skontaktuj się z lekarzem.