Zwolnienie lekarskie w okresie wypowiedzenia — czy chroni przed zwolnieniem z pracy i kto za nie płaci

Dostajesz wypowiedzenie, a tydzień później lekarz stwierdza, że nie jesteś w stanie pracować. Albo odwrotnie: jesteś na zwolnieniu, a pracodawca próbuje wręczyć Ci wypowiedzenie. Obie sytuacje wyglądają podobnie, a prawo rozstrzyga je zupełnie inaczej — decyduje to, czy w dniu wręczenia byłeś w pracy.

Poniżej znajdziesz brzmienie art. 41 Kodeksu pracy i orzeczenia Sądu Najwyższego, które je doprecyzowały, tabelę trybów zakończenia umowy, progi wypłaty z art. 92 Kodeksu pracy i ustawy zasiłkowej oraz procedurę ZUS po końcu umowy krok po kroku. Jeśli choroba przypada na okres wypowiedzenia, zwolnienie wystawia lekarz po ocenie stanu zdrowia — także w ramach e-zwolnienia online.

Czy w okresie wypowiedzenia można iść na zwolnienie lekarskie?

Tak. Okres wypowiedzenia to nadal trwający stosunek pracy, więc chory pracownik ma w nim takie samo prawo do zwolnienia lekarskiego jak wcześniej. Zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, „który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego” (art. 6 ust. 1 ustawy zasiłkowej) [2]. Choroba nie zatrzymuje jednak zegara: „Rozwiązanie umowy o pracę następuje z upływem okresu wypowiedzenia” (art. 32 § 2 Kodeksu pracy), a okres liczony w tygodniach lub miesiącach kończy się w sobotę albo w ostatnim dniu miesiąca (art. 30 § 2¹) [1]. Kodeks nie zawiera przepisu, który zawieszałby bieg wypowiedzenia na czas choroby. Na ile dni lekarz może wystawić jedno zaświadczenie i ile dni wstecz, opisaliśmy w tekście na ile dni lekarz może wystawić L4.

Serwis biznes.gov.pl ujmuje to od strony pracodawcy: „W ostatnim dniu wypowiedzenia twoja umowa z pracownikiem zostanie rozwiązana” [14]. Dotyczy to także ostatniego dnia umowy. Niezdolność stwierdzona tego dnia powstała jeszcze w czasie ubezpieczenia, więc zasiłek przysługuje „również za okres nieprzerwanej niezdolności do pracy, która przypada po ustaniu ubezpieczenia” [3]. Umowa na czas określony kończy się „z upływem czasu, na który była zawarta” (art. 30 § 1 pkt 4) [1]. Wyjątek Kodeks robi dla ciąży. Umowa na czas określony (albo na okres próbny dłuższy niż miesiąc), „która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulega przedłużeniu do dnia porodu” (art. 177 § 3) [1]. Nie dotyczy to umowy na zastępstwo (art. 177 § 3¹) [1].

Kiedy zwolnienie lekarskie chroni przed wypowiedzeniem, a kiedy nie?

Ochronę daje art. 41 Kodeksu pracy: „Pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę w czasie urlopu pracownika, a także w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia” [1]. Przepis chroni więc przed dokonaniem wypowiedzenia w czasie nieobecności — nie przed skutkami pisma, które już zostało wręczone. Ochrona jest czasowa. Według biznes.gov.pl „obowiązuje do czasu, gdy jako pracodawca zyskujesz uprawnienie do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia (bez winy pracownika)” [13]. To progi z art. 53, opisane w następnym rozdziale.

Sąd Najwyższy rozstrzygnął, co liczy się jako „nieobecność”. W uchwale z 11 marca 1993 r. (I PZP 68/92) przyjął, że „Art. 41 k.p. zakazuje dokonywania wypowiedzenia umowy o pracę w czasie nieobecności pracownika w pracy, a nie w czasie istnienia przyczyny usprawiedliwiającej nieobecność” [16]. Wyrok I PKN 322/97 z 14 października 1997 r. dotyczył pracownika, „który świadczył pracę a następnie wykazał, że w dniu wypowiedzenia był niezdolny do pracy z powodu choroby” [17]. Takie wypowiedzenie „nie narusza art. 41 KP” [17]. Wyrok z 11 lutego 2014 r. (I PK 172/13): „pracownik obecny w pracy, którego choroba została stwierdzona zaświadczeniem lekarskim, nie korzysta z ochrony przewidzianej przez art. 41 KP” [18]. Zwolnienie wystawione wstecz na dzień, w którym pracowałeś i odebrałeś pismo, nie unieważnia go.

Inaczej jest, gdy przychodzisz do zakładu tylko po to, żeby dostarczyć zwolnienie. Biznes.gov.pl instruuje wtedy pracodawcę: „nie możesz wręczyć mu oświadczenia o wypowiedzeniu umowy. Pracownik w takich okolicznościach jest chroniony” [13]. Ochrona z art. 41 nie działa natomiast w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji firmy (art. 41¹ § 1) [1].

Czy na zwolnieniu lekarskim można stracić pracę w inny sposób?

Można, bo art. 41 zakazuje tylko wypowiedzenia. Biznes.gov.pl tłumaczy pracodawcom: „możesz zwolnić pracownika dyscyplinarnie także w czasie, kiedy jest objęty ochroną przed zwolnieniem za wypowiedzeniem” [13]. Rozwiązanie z winy pracownika (art. 52 § 1) jest możliwe m.in. w razie ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków [1]. Takie rozwiązanie „nie może nastąpić po upływie 1 miesiąca od uzyskania przez pracodawcę wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy” (art. 52 § 2) [1]. Taką okolicznością bywa niewłaściwe wykorzystanie zwolnienia. Gdy w czasie choroby pracujesz dla innej firmy albo wyjeżdżasz na urlop, „stanowi to podstawę do rozwiązania z nim umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika” [13].

Źródła: Kodeks pracy [1], biznes.gov.pl [13], PIP [11]. Stan na 21.09.2026.

Drugi tryb bez wypowiedzenia to rozwiązanie z powodu długiej choroby (art. 53 § 1 pkt 1). Próg zależy od stażu. Przy zatrudnieniu krótszym niż 6 miesięcy jest to choroba trwająca „dłużej niż 3 miesiące” [1]. Przy stażu co najmniej 6 miesięcy próg jest inny: okres dłuższy niż łączny czas pobierania wynagrodzenia i zasiłku oraz świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze 3 miesiące [1]. Ten sam próg obowiązuje, gdy niezdolność spowodował wypadek przy pracy albo choroba zawodowa [1]. Dwa zastrzeżenia działają na Twoją korzyść: rozwiązanie „nie może nastąpić po stawieniu się pracownika do pracy w związku z ustaniem przyczyny nieobecności” (art. 53 § 3), a pracodawca „powinien w miarę możliwości ponownie zatrudnić pracownika”, który w ciągu 6 miesięcy od rozwiązania umowy zgłosi powrót niezwłocznie po wyzdrowieniu (art. 53 § 5) [1].

Porozumienie stron jest dopuszczalne zawsze. Państwowa Inspekcja Pracy pisze, że tak można rozwiązać każdą umowę: „w tym trybie można rozwiązać umowę o pracę z pracownikiem przebywającym na zwolnieniu lekarskim” [11]. Warto wiedzieć, że „Kodeks pracy nie przewiduje odwołania od rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron” [11]. Sam pracownik może wypowiedzieć umowę w czasie choroby. Według biznes.gov.pl robi to „z każdego powodu, którego nie musi ujawniać” i „w każdym momencie trwania stosunku pracy” [15].

Kto płaci za zwolnienie lekarskie w okresie wypowiedzenia?

Do końca umowy obowiązują zwykłe zasady. Za czas choroby trwającej łącznie do 33 dni w roku kalendarzowym pracownik zachowuje prawo do 80% wynagrodzenia, chyba że przepisy u pracodawcy przewidują więcej (art. 92 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy) [1]. Dla pracownika po 50. roku życia limit wynosi 14 dni, ale dopiero od niezdolności „przypadającej po roku kalendarzowym, w którym pracownik ukończył 50 rok życia” (art. 92 § 1 pkt 1 i § 5) [1]. 100% należy się przy wypadku w drodze do pracy lub z pracy, chorobie w czasie ciąży oraz dawcom komórek, tkanek i narządów (art. 92 § 1 pkt 2 i 3) [1]. Dni sumuje się „nawet jeżeli wystąpiły między nimi przerwy” [3], także przy zatrudnieniu u kilku pracodawców w tym samym roku [3]. Nowy pracodawca nie otwiera nowej puli.

Po wyczerpaniu tych dni przysługuje zasiłek chorobowy (art. 92 § 4) [1] — jak podaje ZUS, „od 34. lub odpowiednio od 15. dnia niezdolności do pracy w roku kalendarzowym” [3]. Wynosi 80% podstawy wymiaru, a 100% w okresie ciąży, po wypadku w drodze do pracy lub z pracy oraz przy dawstwie komórek, tkanek i narządów (art. 11 ust. 1 i 2 ustawy zasiłkowej) [2]. Kto go wypłaca, zależy od wielkości firmy: płatnicy, „którzy zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych”, wypłacają zasiłki swoim ubezpieczonym sami, a ZUS — ubezpieczonym mniejszych płatników (art. 61 ust. 1) [2]. Liczbę ubezpieczonych ustala się „według stanu na dzień 30 listopada poprzedniego roku kalendarzowego” [4].

Z dniem rozwiązania umowy wynagrodzenie chorobowe od pracodawcy się kończy. Zasiłek za okres po ustaniu ubezpieczenia wypłaca ZUS — także wtedy, gdy w czasie zatrudnienia płacił go pracodawca (art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. d) [2]. Jest jeszcze jedna różnica. Zgodnie z art. 46 „Podstawa wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego nie może być wyższa niż kwota wynosząca 100 % przeciętnego wynagrodzenia” [2]. Osoba, której podstawa wymiaru przekracza przeciętne wynagrodzenie, dostanie po końcu umowy mniej niż w jej trakcie. ZUS podał, że w pierwszym półroczu 2025 r. „obniżyliśmy świadczenia po ustaniu zatrudnienia o 128,3 mln zł” [10].

Jak długo trwa zasiłek, gdy zwolnienie przechodzi za koniec wypowiedzenia?

Okres zasiłkowy wynosi 182 dni, a przy gruźlicy lub w czasie ciąży 270 dni (art. 8 ust. 1 ustawy zasiłkowej) [2]. Do tego okresu wlicza się dni, za które dostałeś wynagrodzenie chorobowe (art. 12 ust. 1) [2]. Za okres po ustaniu zatrudnienia zasiłek „przysługuje nie dłużej niż przez 91 dni. Nie dotyczy to niezdolności do pracy, o której mowa w art. 11 ust. 2 pkt 2, oraz spowodowanej gruźlicą lub występującej w trakcie ciąży” (art. 8 ust. 2) [2]; art. 11 ust. 2 pkt 2 to dawcy komórek, tkanek i narządów. Limit 91 dni mieści się w okresie zasiłkowym, do którego wlicza się wszystkie okresy nieprzerwanej niezdolności (art. 9 ust. 1) [2]. Jeśli chorowałeś już 150 dni w trakcie umowy, po jej końcu zostaje 32 dni, nie 91.

Częsty błąd w poradnikach dotyczy warunku „30 dni”. Wymóg, by niezdolność „trwała bez przerwy co najmniej 30 dni”, stawia art. 7 [2]. Dotyczy on osoby, „która stała się niezdolna do pracy po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego” [2]. Choroba musi wtedy powstać nie później niż w ciągu 14 dni od ustania ubezpieczenia [2]. Przy chorobie zakaźnej o okresie wylęgania dłuższym niż 14 dni okno wynosi 3 miesiące [2]. Zwolnienie rozpoczęte w czasie umowy i trwające bez przerwy po jej końcu nie podlega temu warunkowi. Zasiłek przysługuje „również za okres nieprzerwanej niezdolności do pracy, która przypada po ustaniu ubezpieczenia” [3]. Warunek 30 dni obowiązuje dopiero wtedy, gdy zachorujesz po rozwiązaniu umowy. Tę sytuację, razem z oknem 14 dni, opisuje osobny tekst o zwolnieniu lekarskim po ustaniu zatrudnienia.

Co złożyć w ZUS, gdy zwolnienie trwa po końcu okresu wypowiedzenia?

Lekarz wystawia e-ZLA tak samo jak w trakcie umowy. ZUS informuje: „Twoje zaświadczenie e-ZLA zostało przekazane do ZUS. Nie musisz otrzymywać od lekarza wydruku e-ZLA, a jeśli go otrzymałeś nie musisz składać w ZUS” [6]. Samo zaświadczenie nie uruchamia jednak wypłaty: „ZUS nie wypłaca zasiłku chorobowego z urzędu. Aby otrzymać zasiłek chorobowy, wystąp do ZUS z wnioskiem o ten zasiłek” [6].

1. Wniosek ZAS-53 — „ZAS-53 Wniosek o zasiłek chorobowy” składasz w ZUS, także elektronicznie przez usługę „Złożenie dokumentu ZAS-53” na eZUS [5].
2. Oświadczenie Z-10 — „Jeśli otrzymałeś pierwsze zaświadczenie lekarskie, które obejmuje okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia, wypełnij także i złóż razem z wnioskiem oświadczenie na druku Z-10” [6]. Oświadczasz w nim m.in., że nie masz innego tytułu do ubezpieczenia ani prawa do emerytury lub renty.
3. Zaświadczenie Z-3 od byłego pracodawcy — „zaświadczenie płatnika składek: na druku Z-3 – jeśli jesteś pracownikiem” [5]. ZUS wymaga od płatnika, by przekazał je „nie później niż w ciągu 7 dni od otrzymania zaświadczenia lekarskiego e-ZLA na eZUS” [7]. Ustawa zapisuje ten 7-dniowy termin w art. 61b ust. 5 dla ubezpieczonych u płatników zgłaszających nie więcej niż 20 osób [2]; wobec byłych pracowników ten sam termin stosuje ZUS w swoich wyjaśnieniach [7].

Wypłata następuje „nie później niż w terminie 30 dni od daty złożenia dokumentów niezbędnych do stwierdzenia uprawnień do zasiłku” [5]. Ustawa liczy ten termin od dnia wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do ustalenia prawa do zasiłku (art. 64 ust. 1) [2]. Nie zwlekaj z wnioskiem: „Roszczenie o wypłatę zasiłku przedawnia się po upływie 6 miesięcy od ostatniego dnia okresu, za który zasiłek przysługuje” [5]. Od decyzji odmownej odwołasz się do sądu rejonowego — sądu pracy i ubezpieczeń społecznych „w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia decyzji” [5].

Kiedy ZUS odmówi zasiłku po końcu okresu wypowiedzenia?

Listę wyłączeń zawiera art. 13 ust. 1 ustawy zasiłkowej [2]. Po wypowiedzeniu najczęściej działają dwa z nich. Zasiłek za okres po ustaniu ubezpieczenia nie przysługuje osobie, która „kontynuuje działalność zarobkową lub podjęła działalność zarobkową stanowiącą tytuł do objęcia obowiązkowo lub dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym” [2]. Nie przysługuje też osobie, która „jest uprawniona do zasiłku dla bezrobotnych” [2]. Rejestracja w urzędzie pracy z prawem do zasiłku dla bezrobotnych albo nowa umowa z ubezpieczeniem chorobowym zamyka więc drogę do zasiłku chorobowego. Pełną listę wyłączeń — emerytura i renta, okres wyczekiwania, ubezpieczenie rolników, ustanie ubezpieczenia po wyczerpaniu prawa do zasiłku (art. 13 ust. 2) [2] — znajdziesz w osobnym omówieniu: komu przysługuje zasiłek po ustaniu zatrudnienia.

Drugi powód odmowy to kontrola. Od 13 kwietnia 2026 r. art. 17 ust. 1 ma nowe brzmienie [8]. Ubezpieczony „traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia od pracy”, gdy „wykonuje pracę zarobkową” albo „podejmuje aktywność niezgodną z celem tego zwolnienia” [2]. Aktywność niezgodna z celem to „wszelkie działania, które utrudniają lub wydłużają proces leczenia lub rekonwalescencję” [8]. Kontrola obejmuje także byłych pracowników — ZUS „jest uprawniony do przeprowadzania kontroli ubezpieczonych oraz osób po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego” (art. 68 ust. 1) [2], [9]. Nowe zasady kontroli opisaliśmy w tekście o kontroli L4 od kwietnia 2026. Skala nie jest symboliczna: w pierwszym półroczu 2025 r. ZUS przeprowadził 227 tys. kontroli zwolnień lekarskich i wstrzymał wypłatę 14,8 tys. zasiłków [10]. ZUS dodaje: „A jeżeli świadczenie zostało już wypłacone, ubezpieczony musi je zwrócić” [10].

Co z urlopem wypoczynkowym, gdy chorujesz na wypowiedzeniu?

Pracodawca może w okresie wypowiedzenia wysłać Cię na urlop bez Twojej zgody. Art. 167¹ stanowi: „W okresie wypowiedzenia umowy o pracę pracownik jest obowiązany wykorzystać przysługujący mu urlop, jeżeli w tym okresie pracodawca udzieli mu urlopu” [1]. Zwolnienie lekarskie to blokuje. Przy niezdolności do pracy wskutek choroby pracodawca „jest obowiązany przesunąć urlop na termin późniejszy” (art. 165), a część urlopu niewykorzystaną z tego powodu — udzielić później (art. 166) [1]. PIP przypomina wyrok SN I PKN 350/99: pracodawca „nie może udzielić urlopu wypoczynkowego pracownikowi w trakcie jego choroby – nawet za jego zgodą” [12]. Za urlop, którego nie dało się wykorzystać do końca umowy, „pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny” (art. 171 § 1) [1].

Co zrobić, gdy pracodawca wręczył wypowiedzenie w czasie zwolnienia?

Wypowiedzenie dokonane w czasie usprawiedliwionej nieobecności narusza art. 41, ale nie jest nieważne samo z siebie — trzeba je zaskarżyć. „Odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę wnosi się do sądu pracy w ciągu 21 dni od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę o pracę” (art. 264 § 1) [1]; pouczenie o tym prawie „powinno być zawarte” w piśmie pracodawcy (art. 30 § 5) [1]. Gdy wypowiedzenie narusza przepisy, sąd pracy na żądanie pracownika orzeka o jego bezskuteczności. Po rozwiązaniu umowy orzeka „o przywróceniu pracownika do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowaniu” (art. 45 § 1) [1]. Odszkodowanie wynosi równowartość wynagrodzenia „za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy, nie niższej jednak od wynagrodzenia za okres wypowiedzenia” (art. 47¹) [1]. Zbierz dowody, że w dniu wręczenia nie było Cię w pracy. E-ZLA pokazuje datę niezdolności, ale rozstrzyga nieobecność — przyda się też ewidencja czasu pracy albo korespondencja z firmą.

Pytania o zwolnienie lekarskie w okresie wypowiedzenia

Czy w okresie wypowiedzenia mogę iść na chorobowe?

Tak. Do końca okresu wypowiedzenia jesteś pracownikiem i podlegasz ubezpieczeniu chorobowemu, więc zwolnienie lekarskie i zasiłek przysługują na zwykłych zasadach [2]. Zwolnienie nie wydłuża jednak okresu wypowiedzenia — umowa rozwiązuje się z jego upływem (art. 32 § 2 Kodeksu pracy) [1].

Czy w ostatnim dniu pracy mogę iść na L4?

Tak, jeśli lekarz stwierdzi niezdolność do pracy. Niezdolność, która powstała w czasie ubezpieczenia, daje prawo do zasiłku także za okres po ustaniu umowy [3] — bez warunku 30 dni z art. 7, ale najwyżej przez 91 dni, z wyjątkiem ciąży, gruźlicy i dawców komórek, tkanek i narządów (art. 8 ust. 2) [2].

Ile można być na L4 na wypowiedzeniu?

Tyle, ile trwa niezdolność do pracy, w granicach okresu zasiłkowego: 182 dni, a przy gruźlicy lub w ciąży 270 dni (art. 8 ust. 1 ustawy zasiłkowej) [2]. Po upływie okresu wypowiedzenia zwolnienie trwa dalej, ale umowa już się rozwiązała [1].

Kto płaci za L4 po okresie wypowiedzenia?

Za okres po ustaniu zatrudnienia zasiłek chorobowy wypłaca ZUS (art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy zasiłkowej), niezależnie od tego, czy wcześniej płacił pracodawca [2]. Podstawa wymiaru jest wtedy ograniczona do 100% przeciętnego wynagrodzenia (art. 46) [2].

Jak długo ZUS płaci za zwolnienie lekarskie po ustaniu zatrudnienia?

Najwyżej 91 dni, w ramach okresu zasiłkowego 182 lub 270 dni (art. 8 ust. 2 ustawy zasiłkowej) [2]. Limit 91 dni nie dotyczy niezdolności w czasie ciąży, spowodowanej gruźlicą ani związanej z dawstwem komórek, tkanek i narządów [2].

Do kogo lekarz wysyła L4 po ustaniu zatrudnienia?

E-ZLA trafia elektronicznie do ZUS, a wydruku nie trzeba składać [6]. ZUS nie wypłaca jednak zasiłku z urzędu [6]. Potrzebny jest wniosek ZAS-53, przy pierwszym zwolnieniu po ustaniu umowy oświadczenie Z-10 oraz zaświadczenie Z-3 od byłego pracodawcy [5].

Dlaczego ZUS odmawia wypłaty zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia?

Najczęściej z powodu wyłączeń z art. 13 ustawy zasiłkowej [2]: nowa praca albo działalność z ubezpieczeniem chorobowym, prawo do zasiłku dla bezrobotnych, emerytura lub renta, ustanie ubezpieczenia po wyczerpaniu okresu zasiłkowego. Osobny powód to utrata prawa do zasiłku po kontroli, która obejmuje także byłych pracowników (art. 68 ust. 1) [2].