L4 w nowej pracy i na okresie próbnym: 30 dni wyczekiwania, kiedy nie obowiązuje i co, gdy zachorujesz w pierwszym miesiącu

Nowa praca, drugi tydzień i gorączka. Zwolnienie lekarskie możesz dostać, ale o pieniądzach za te dni rozstrzyga okres wyczekiwania z art. 4 ustawy zasiłkowej [1]. Okres ten liczy się inaczej przy zmianie pracy, nie dotyczy kilku grup osób, a przy umowie na okres próbny ma własne skutki.

Czy na L4 trzeba mieć przepracowane 30 dni?

Nie. 30 dni dotyczy prawa do zasiłku, a ustawa liczy w nich dni ubezpieczenia chorobowego, nie dni przepracowane [1]. Według art. 4 ust. 1 ubezpieczony nabywa prawo do zasiłku chorobowego „po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego – jeżeli podlega obowiązkowo temu ubezpieczeniu” [1]. Przy ubezpieczeniu dobrowolnym próg wynosi 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego [1].

ZUS nazywa ten czas okresem wyczekiwania: „Prawo do zasiłku chorobowego nabywasz po upływie ustalonego okresu ubezpieczenia (okres wyczekiwania)” [4]. Pracownicy podlegają ubezpieczeniu chorobowemu obowiązkowo (art. 11 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) [6]. Co do zasady dotyczy ich więc próg 30 dni.

Zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby „w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego” [1]. Zanim upłynie okres wyczekiwania, prawa do zasiłku jeszcze nie masz, chyba że obejmuje Cię wyjątek opisany niżej [1]. Czy za dni tej samej choroby przypadające po upływie 30 dni ubezpieczenia przysługuje zasiłek? Art. 4 ust. 1 i strona ZUS, które przeczytaliśmy, nie mówią tego wprost, więc w takiej sytuacji zapytaj płatnika składek albo ZUS.

Tabela zestawia progi z ustawy zasiłkowej i z ustawy wypadkowej.

Czy przy zmianie pracy okres wyczekiwania liczy się od nowa?

Nie zawsze, bo decyduje art. 4 ust. 2 ustawy zasiłkowej [1]. Poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego wlicza się, „jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni lub była spowodowana urlopem wychowawczym, urlopem bezpłatnym albo odbywaniem czynnej służby wojskowej przez żołnierza niezawodowego” [1].

Przykład: poprzednia umowa o pracę skończyła się 31 sierpnia, a nowa zaczęła się 15 września. Przerwa nie przekroczyła 30 dni, więc czas ubezpieczenia u poprzedniego pracodawcy wlicza się do okresu wyczekiwania [1]. Przy przerwie dłuższej niż 30 dni warunek z art. 4 ust. 2 jest spełniony tylko wtedy, gdy spowodował ją urlop wychowawczy, urlop bezpłatny albo czynna służba wojskowa żołnierza niezawodowego [1].

Według ZUS do okresu wyczekiwania zalicza się też okres pobierania zasiłku macierzyńskiego, który przysługiwał w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego [4]. ZUS wlicza również okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników [4].

Kiedy nie obowiązuje okres wyczekiwania na chorobowe?

Art. 4 ust. 3 ustawy zasiłkowej przyznaje prawo do zasiłku chorobowego od pierwszego dnia ubezpieczenia chorobowego w pięciu sytuacjach:

1. Absolwenci szkół lub uczelni lub osoby, które zakończyły kształcenie w szkole doktorskiej, jeśli zostali objęci ubezpieczeniem chorobowym lub przystąpili do niego w ciągu 90 dni od dnia ukończenia szkoły lub uzyskania dyplomu ukończenia studiów, lub zakończenia kształcenia w szkole doktorskiej [1].
2. Niezdolność do pracy spowodowana wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy [1].
3. Ubezpieczeni obowiązkowo, którzy mają wcześniejszy co najmniej 10-letni okres obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego [1].
4. Posłowie i senatorowie, którzy przystąpili do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od ukończenia kadencji [1].
5. Funkcjonariusze Służby Celnej, którzy przyjęli propozycję pracy na podstawie art. 165 ust. 7 i art. 167 ust. 2 przepisów wprowadzających ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej i stali się pracownikami w jednostkach organizacyjnych KAS [1].

Punkty 1, 2 i 4 nie są w przepisie ograniczone do ubezpieczonych obowiązkowo, a punkty 1 i 4 mówią wprost o przystąpieniu do ubezpieczenia chorobowego [1]. Punkt 3 dotyczy wyłącznie ubezpieczonych obowiązkowo [1].

Wypadek przy pracy to inna podstawa niż wypadek w drodze do pracy. Zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego „przysługuje niezależnie od okresu podlegania ubezpieczeniu” [3]. Przysługuje od pierwszego dnia niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową [3]. Nie przysługuje jednak za okresy, za które ubezpieczony zachowuje prawo do wynagrodzenia, uposażenia, stypendium lub innego świadczenia przysługującego za czas niezdolności do pracy (art. 8 ust. 3) [3].

Czy w pierwszym miesiącu pracy można iść na L4?

Tak, jeśli lekarz stwierdzi niezdolność do pracy. Zaświadczenie lekarskie (e-ZLA) jest według rozporządzenia w sprawie usprawiedliwiania nieobecności dowodem usprawiedliwiającym nieobecność w pracy [5]. Nieobecność w okresie wyczekiwania jest więc usprawiedliwiona, choć co do zasady niepłatna.

Pieniądze to osobna sprawa. Według art. 92 § 3 pkt 2 Kodeksu pracy wynagrodzenie z § 1 „nie przysługuje w przypadkach, w których pracownik nie ma prawa do zasiłku chorobowego” [2]. Przed upływem 30 dni ubezpieczenia obowiązkowego pracownik co do zasady prawa do zasiłku nie ma [1]. Za dni choroby przed upływem okresu wyczekiwania nie dostaje więc ani wynagrodzenia od pracodawcy [2], ani zasiłku z ZUS [1].

Wyjątki z art. 4 ust. 3 działają także w pierwszym miesiącu pracy. Na przykład ubezpieczony obowiązkowo z wcześniejszym co najmniej 10-letnim okresem obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego ma prawo do zasiłku od pierwszego dnia ubezpieczenia [1]. Ile wynosi świadczenie, gdy prawo do niego już masz, liczymy w tekście o tym, ile dostaniesz na L4 w 2026 roku.

Czy L4 przedłuża okres próbny?

O przedłużeniu decyduje treść umowy. Art. 25 § 2¹ Kodeksu pracy pozwala stronom uzgodnić to w umowie o pracę na okres próbny [2]. Takie postanowienie przewiduje, że umowę „przedłuża się o czas urlopu, a także o czas innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, jeżeli wystąpią takie nieobecności” [2]. Czy Twoja umowa ma taki zapis, sprawdzisz w jej tekście.

Umowę o pracę na okres próbny zawiera się na okres nieprzekraczający 3 miesięcy, z zastrzeżeniem § 2¹–2³ art. 25 Kodeksu pracy [2]. Według § 2² okres próbny nie przekracza 1 miesiąca, gdy strony zamierzają zawrzeć umowę na czas określony krótszy niż 6 miesięcy [2]. Przy planowanej umowie na co najmniej 6 i krócej niż 12 miesięcy okres próbny nie przekracza 2 miesięcy [2]. Według § 2³ okresy z § 2² (1 i 2 miesiące) strony mogą jednokrotnie wydłużyć, nie więcej jednak niż o 1 miesiąc, jeżeli uzasadnia to rodzaj pracy [2].

Przy długiej chorobie znaczenie ma też art. 53 Kodeksu pracy. Pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia, jeżeli niezdolność pracownika do pracy wskutek choroby trwa dłużej niż 3 miesiące [2]. Ta przesłanka z art. 53 § 1 pkt 1 lit. a dotyczy pracownika zatrudnionego u danego pracodawcy krócej niż 6 miesięcy [2]. Czy pracodawca może wypowiedzieć umowę na okres próbny w czasie L4, przytoczone tu przepisy nie rozstrzygają wprost. W takiej sprawie zapytaj Państwową Inspekcję Pracy albo prawnika.

Co, jeśli umowa skończy się przed upływem 30 dni?

Gdy umowa kończy się przed upływem okresu wyczekiwania, zasiłek za czas po jej zakończeniu nie przysługuje [1]. Art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy zasiłkowej dotyczy zasiłku za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego [1]. Taki zasiłek nie przysługuje, jeżeli osoba niezdolna do pracy „nie nabyła prawa do zasiłku w czasie ubezpieczenia, w przypadkach określonych w art. 4 ust. 1” [1].

ZUS opisuje regułę z art. 13 prostym językiem. Nie otrzymasz zasiłku za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia, gdy „nie nabyłeś prawa do zasiłku w czasie ubezpieczenia, bo nie przepracowałeś wymaganego okresu wyczekiwania” [4]. ZUS pisze tu potocznie o przepracowaniu, a ustawa liczy dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego [1]. Reguła dotyczy także umowy na okres próbny, która kończy się w trakcie okresu wyczekiwania.

Gdy prawo do zasiłku nabyłeś jeszcze w czasie zatrudnienia, obowiązują inne reguły. Opisujemy je w tekście o zwolnieniu lekarskim po ustaniu zatrudnienia.

Ile czeka na zasiłek zleceniobiorca i przedsiębiorca?

Zleceniobiorcy i osoby prowadzące pozarolniczą działalność co do zasady podlegają ubezpieczeniu chorobowemu dobrowolnie, na swój wniosek, jeżeli obowiązkowo podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym [6]. Wynika to z art. 11 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych [6]. Kto jest ubezpieczony dobrowolnie, nabywa prawo do zasiłku po upływie 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego [1].

Wyjątki z art. 4 ust. 3 pkt 1 i 2 działają także przy ubezpieczeniu dobrowolnym. Od pierwszego dnia ubezpieczenia prawo do zasiłku masz m.in. przy niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy [1]. Ma je też m.in. absolwent, który przystąpił do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od ukończenia szkoły lub uzyskania dyplomu ukończenia studiów [1].

Art. 4 ust. 2 odnosi się do obu okresów z ust. 1 [1]. Poprzednie ubezpieczenie chorobowe wlicza się także do 90 dni, jeżeli przerwa nie przekroczyła 30 dni lub była spowodowana urlopem wychowawczym, urlopem bezpłatnym albo czynną służbą wojskową żołnierza niezawodowego [1].

ZUS pisze: „Jeśli jesteś ubezpieczony z innego tytułu to zasiłek chorobowy przysługuje Ci od pierwszego dnia niezdolności do pracy, po spełnieniu ustawowych warunków” [4]. Jednym z ustawowych warunków jest okres wyczekiwania z art. 4 ust. 1 ustawy zasiłkowej [1].

Co zrobić, gdy zachorujesz w nowej pracy?

Zanim założysz, że za dni choroby nic nie dostaniesz, sprawdź staż ubezpieczenia. Kolejność działań wygląda tak:

1. Ustal, od kiedy byłeś ubezpieczony w poprzedniej pracy, na zleceniu albo w działalności, np. na podstawie świadectwa pracy albo innych dokumentów potwierdzających okres ubezpieczenia.
2. Policz przerwę między końcem poprzedniego ubezpieczenia a początkiem nowego. Poprzedni okres wlicza się, jeżeli przerwa nie przekroczyła 30 dni lub była spowodowana urlopem wychowawczym, urlopem bezpłatnym albo czynną służbą wojskową żołnierza niezawodowego [1].
3. Sprawdź, czy obejmuje Cię wyjątek z art. 4 ust. 3 ustawy zasiłkowej [1] albo czy niezdolność do pracy spowodował wypadek przy pracy [3].
4. Skontaktuj się z lekarzem w przychodni albo online. Lekarz wystawia L4 tylko wtedy, gdy stwierdzi niezdolność do pracy. Może odmówić i bywa to słuszne.
5. Zgłoś nieobecność pracodawcy, także wtedy, gdy za te dni nie dostaniesz pieniędzy. Zaświadczenie lekarskie jest dowodem usprawiedliwiającym nieobecność w pracy [5].

Jeśli nie możesz dotrzeć do przychodni, możesz skorzystać z konsultacji online. Tak działa zwolnienie lekarskie online po konsultacji: lekarz ocenia Twój stan i sam rozstrzyga, czy L4 jest zasadne. Gdy objawy wymagają badania w gabinecie, może skierować Cię na wizytę stacjonarną. Na ile dni lekarz może wystawić zwolnienie i jak daleko wstecz, wyjaśniamy w tekście o długości jednorazowego L4.

Pytania o L4 w nowej pracy

Ile trzeba przepracować, żeby dostać L4 płatne?

Nie liczą się dni przepracowane, tylko czas ubezpieczenia chorobowego. Przy ubezpieczeniu obowiązkowym prawo do zasiłku nabywasz po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia, przy dobrowolnym po upływie 90 dni [1]. Wyjątki wymienia art. 4 ust. 3 ustawy zasiłkowej [1], a zasiłek z ubezpieczenia wypadkowego przysługuje niezależnie od okresu podlegania ubezpieczeniu [3].

Czy po 2 tygodniach pracy mogę iść na L4?

Tak, jeśli lekarz stwierdzi niezdolność do pracy. Zaświadczenie lekarskie jest dowodem usprawiedliwiającym nieobecność w pracy [5]. Po 2 tygodniach nie upłynęło jednak 30 dni ubezpieczenia obowiązkowego [1]. Za dni choroby przed upływem 30 dni ubezpieczenia co do zasady nie dostaniesz wynagrodzenia od pracodawcy [2] ani zasiłku [1]. Inaczej, gdy wliczasz poprzednie ubezpieczenie na zasadach art. 4 ust. 2 albo obejmuje Cię wyjątek z art. 4 ust. 3 [1].

Jak liczyć 30 dni okresu wyczekiwania?

Liczysz dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego, a nie dni przepracowane [1]. Poprzednie okresy ubezpieczenia wlicza się, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni lub była spowodowana urlopem wychowawczym, urlopem bezpłatnym albo czynną służbą wojskową żołnierza niezawodowego [1]. Według ZUS wlicza się też m.in. okres pobierania zasiłku macierzyńskiego w czasie ubezpieczenia [4].

Jaki jest okres wyczekiwania przedsiębiorcy na prawo do zasiłku chorobowego?

Osoba prowadząca pozarolniczą działalność co do zasady podlega ubezpieczeniu chorobowemu dobrowolnie, na swój wniosek, jeżeli obowiązkowo podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym [6]. Prawo do zasiłku nabywa wtedy po upływie 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego [1]. Od pierwszego dnia ubezpieczenia ma je m.in. przy niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy [1]. Poprzednie okresy ubezpieczenia wlicza się na zasadach art. 4 ust. 2, np. gdy przerwa nie przekroczyła 30 dni [1].

Źródła

1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa — tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 854 (stan prawny na 17.06.2026; według ELI po tekście jednolitym art. 4, 6 i 13 bez zmian, sprawdzono 1.10.2026) — PDF tekstu jednolitego z api.sejm.gov.pl, otwórz źródło. Art. 4 ust. 1 pkt 1–2, ust. 2 i ust. 3 pkt 1–5, art. 6 ust. 1, art. 13 ust. 1 pkt 3. Dostęp: 1.10.2026.
2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy — tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1245 (obwieszczenie Marszałka Sejmu z 1 września 2026 r.; według ELI po tekście jednolitym brak aktów zmieniających, sprawdzono 1.10.2026) — PDF tekstu jednolitego z api.sejm.gov.pl, otwórz źródło. Art. 25 § 2, § 2¹, § 2² i § 2³, art. 53 § 1 pkt 1 lit. a, art. 92 § 3 pkt 2. Dostęp: 1.10.2026.
3. Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych — tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1644 (obwieszczenie z 7 listopada 2025 r.; według ELI zmiana Dz.U. 2026 poz. 26 nie dotyczy art. 8, sprawdzono 1.10.2026) — PDF tekstu jednolitego z api.sejm.gov.pl, otwórz źródło. Art. 8 ust. 1, 2 i 3. Dostęp: 1.10.2026.
4. ZUS — Zasiłek chorobowy z ubezpieczenia chorobowego: prawo do zasiłku i okres przysługiwania, strona z 21.01.2026 — otwórz źródło. Okres wyczekiwania, okresy zaliczane do okresu wyczekiwania (zasiłek macierzyński, ubezpieczenie społeczne rolników), brak zasiłku po ustaniu tytułu ubezpieczenia, zasiłek dla ubezpieczonych z innego tytułu. Dostęp: 1.10.2026.
5. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy — tekst jednolity Dz.U. 2014 poz. 1632 (obwieszczenie MPiPS z 16 września 2014 r.; według ELI brak zmian po tekście jednolitym, sprawdzono 1.10.2026) — PDF tekstu jednolitego z api.sejm.gov.pl, otwórz źródło. § 3 pkt 1. Dostęp: 1.10.2026.
6. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych — tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 199 (obwieszczenie Marszałka Sejmu z 9 lutego 2026 r.; według ELI akty zmieniające po tekście jednolitym nie dotyczą art. 6 ust. 1 ani art. 11, sprawdzono 1.10.2026) — PDF tekstu jednolitego z api.sejm.gov.pl, otwórz źródło. Art. 6 ust. 1 pkt 1, 4 i 5, art. 11 ust. 1 i 2. Dostęp: 1.10.2026.