Krótka odpowiedź
Kody A, B, C, D i E na zwolnieniu lekarskim to nie numer choroby. Oznaczają okoliczność, która wpływa na prawo do zasiłku chorobowego lub jego wysokość. Pracodawca dostaje e-ZLA bez numeru statystycznego choroby, ale z kodem literowym, jeżeli lekarz go wpisał. Kodów B i D lekarz nie umieszcza na pisemny wniosek ubezpieczonego.[1]
- Bez numeru statystycznego choroby — ZUS udostępnia zaświadczenie płatnikowi składek bez tego numeru (art. 58 ust. 1 ustawy zasiłkowej).[1]
- Ciąża (kod B) — zasiłek wynosi 100% podstawy wymiaru, a okres zasiłkowy do 270 dni (art. 11 ust. 2 pkt 1 i art. 8 ust. 1).[1]
- Nadużycie alkoholu (kod C) — zasiłek nie przysługuje za okres pierwszych 5 dni tej niezdolności (art. 16).[1]
- Brak kodu A nie zeruje okresu zasiłkowego — poprzednie niezdolności wlicza się, jeżeli przerwa nie przekraczała 60 dni, chyba że po przerwie niezdolność wystąpiła w trakcie ciąży (art. 9 ust. 2).[1]
Rozdział 01Co oznacza każda z liter na zwolnieniu
Kod literowy nie jest numerem choroby. To informacja o okoliczności, która ma wpływ na prawo do zasiłku chorobowego lub jego wysokość, podana „z zastosowaniem kodów literowych”[1] (art. 55 ust. 3 pkt 6 ustawy zasiłkowej). Przy kodach C i D sama okoliczność ujawnia jednak przyczynę niezdolności do pracy: nadużycie alkoholu albo gruźlicę.
Listę pięciu kodów zawiera art. 57 ust. 1 ustawy zasiłkowej (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 854, stan na 10.10.2026).[1] Przepis dotyczy zaświadczenia o niezdolności do pracy z powodu choroby lub pobytu w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym; zwolnienia na opiekę nad chorym członkiem rodziny nie wymienia.[1]
| Kod | Okoliczność (art. 57 ust. 1) | Skutek dla zasiłku | Przepis |
|---|---|---|---|
| A | Niezdolność do pracy powstała po przerwie nieprzekraczającej 60 dni, spowodowana tą samą chorobą, która była przyczyną niezdolności do pracy przed przerwą | Informacja dla płatnika zasiłku. O wliczeniu poprzednich niezdolności do okresu zasiłkowego decyduje przerwa do 60 dni, nie kod; wyjątek: niezdolność po przerwie wystąpiła w trakcie ciąży | art. 9 ust. 2 |
| B | Niezdolność do pracy przypadająca w okresie ciąży | Zasiłek 100% podstawy wymiaru, okres zasiłkowy do 270 dni. Na pisemny wniosek ubezpieczonego kodu nie umieszcza się | art. 11 ust. 2 pkt 1, art. 8 ust. 1, art. 57 ust. 2 |
| C | Niezdolność do pracy spowodowana nadużyciem alkoholu | Zasiłek nie przysługuje za okres pierwszych 5 dni tej niezdolności | art. 16 |
| D | Niezdolność do pracy spowodowana gruźlicą | Okres zasiłkowy do 270 dni. Na pisemny wniosek ubezpieczonego kodu nie umieszcza się | art. 8 ust. 1, art. 57 ust. 2 |
| E | Niezdolność spowodowana chorobą zakaźną o okresie wylęgania dłuższym niż 14 dni lub inną chorobą, której objawy ujawniają się po okresie dłuższym niż 14 dni od początku choroby | Zasiłek po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, gdy niezdolność powstała nie później niż w ciągu 3 miesięcy od jego ustania i trwała bez przerwy co najmniej 30 dni | art. 7 pkt 2 |
Kod wpisuje się przy okolicznościach z art. 57 ust. 1; gdy żadna z nich nie zachodzi, zwolnienie nie ma litery. Źródło: ustawa zasiłkowa, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 854, stan na 10.10.2026.[1]
Rozdział 02Czy pracodawca widzi, na co chorujesz
Numeru statystycznego choroby pracodawca nie dostaje, kod literowy — tak. Zaświadczenie lekarskie zawiera m.in. kody literowe (art. 55 ust. 3 pkt 6) i numer statystyczny choroby (art. 55 ust. 3 pkt 9).[1] ZUS udostępnia je płatnikowi składek „bez informacji, o której mowa w art. 55 ust. 3 pkt 9”[1] (art. 58 ust. 1).
- Pracodawca widzi m.in.: okres orzeczonej niezdolności do pracy, wskazania lekarskie (chory powinien leżeć albo chory może chodzić), kod literowy, jeżeli został wpisany, oraz imię, nazwisko i numer prawa wykonywania zawodu wystawiającego zaświadczenie.[1] Przy zwolnieniu na opiekę nad chorym członkiem rodziny zaświadczenie podaje też datę jego urodzenia i stopień pokrewieństwa lub powinowactwa.[1]
- Pracodawca nie widzi: numeru statystycznego choroby.[1] Rozpoznania opisowego ani nazw leków art. 55 ust. 3 wśród danych zaświadczenia nie wymienia.[1]
Z brzmienia dwóch przepisów. Art. 58 ust. 1 wyłącza z zaświadczenia udostępnianego płatnikowi tylko informację z art. 55 ust. 3 pkt 9, czyli numer statystyczny choroby; kody literowe stoją w pkt 6 tego ustępu.[1] Wydruk dla pracodawcy bez profilu w PUE ZUS zawiera dane i informacje, „o których mowa w art. 55 ust. 3 pkt 1–8 i 10”[1] (art. 55a ust. 6), a więc także kod literowy. ZUS w odpowiedziach dla pacjentów pisze wprost tylko o numerze: „E-ZLA dla płatnika składek nie zawiera numeru statystycznego choroby.”[5]
Art. 57 ust. 2 ustawy zasiłkowej stanowi: „W zaświadczeniu lekarskim, na pisemny wniosek ubezpieczonego, nie umieszcza się kodu „B” i „D”.”[1] Przepis wymienia tylko te dwa kody; dla kodów A, C i E art. 57 takiej możliwości nie przewiduje.[1] Wniosek ma mieć formę pisemną i dotyczy treści zaświadczenia, dlatego warto złożyć go lekarzowi przed wystawieniem e-ZLA. Stwierdzenie nieważności i nowe zaświadczenie art. 58a ust. 1 przewiduje wtedy, gdy w zaświadczeniu „został popełniony błąd”.[1] Art. 57 ani art. 58a nie rozstrzygają, czy obejmuje to wniosek o pominięcie kodu złożony po wystawieniu dokumentu.
Pominięcie kodu B ma skutek uboczny: płatnik nie ma wtedy na zwolnieniu informacji, że niezdolność przypada w okresie ciąży. Jak w takiej sytuacji zachować zasiłek w wysokości 100% podstawy, opisaliśmy w tekście o e-zwolnieniu w ciąży i kodzie B.
Rozdział 03Czy brak kodu A oznacza, że okres zasiłkowy liczy się od nowa
Nie. Kod A opisuje niezdolność spowodowaną tą samą chorobą po przerwie nieprzekraczającej 60 dni.[1] O tym, czy dni z dwóch zwolnień zsumują się w jednym okresie zasiłkowym, decyduje jednak długość przerwy, a nie kod (art. 9 ust. 2).[1] Wyjątek dotyczy niezdolności, która po przerwie wystąpiła w trakcie ciąży.[1]
Art. 9 ust. 2 ustawy zasiłkowej mówi wprost: do okresu zasiłkowego wlicza się okresy poprzednich niezdolności do pracy, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 60 dni. O przyczynie nie ma w tym zdaniu ani słowa, a ZUS tłumaczy to jeszcze dosłowniej: do jednego okresu zasiłkowego wlicza się poprzednie niezdolności niezależnie od przyczyny niezdolności do pracy.[1][3]
- 182 dniPodstawowy okres zasiłkowy
- 270 dniPrzy gruźlicy (kod D) i niezdolności w trakcie ciąży (kod B)
- 60 dniPrzerwa, powyżej której liczenie zaczyna się od nowa
- 91 dniMaksimum po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego — poza ciążą, gruźlicą i niezdolnością dawców
Źródło: art. 8 i art. 9 ustawy zasiłkowej, stan na 10.10.2026.[1]
Limit 91 dni po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego nie dotyczy niezdolności spowodowanej gruźlicą ani występującej w trakcie ciąży. Nie dotyczy też niezdolności powstałej wskutek badań kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów lub zabiegu ich pobrania (art. 8 ust. 2 w zw. z art. 11 ust. 2 pkt 2).[1]
Jeżeli wrócisz do pracy na trzy tygodnie, a potem zachorujesz na coś zupełnie innego, dni z obu zwolnień i tak zsumują się w jednym okresie zasiłkowym. Kodu A na drugim zwolnieniu przy tym nie będzie. Brak litery nie jest dowodem, że limit 182 dni ruszył od zera. Wyjątek działa w drugą stronę: jeżeli po przerwie nie dłuższej niż 60 dni niezdolność wystąpiła w trakcie ciąży, wcześniejszych okresów do puli się nie wlicza.[1]
Jak długie może być pojedyncze zwolnienie i co się dzieje, gdy pula dni dobiega końca, opisaliśmy w tekście o tym, na ile dni lekarz może wystawić L4.
Rozdział 04Kod C: pięć dni bez zasiłku i skąd bierze się ta decyzja
Kod C wpisuje lekarz, jeżeli stwierdzi, że niezdolność do pracy została spowodowana nadużyciem alkoholu. Konsekwencja jest wymierna i wynika wprost z art. 16 ustawy zasiłkowej: za pierwszych pięć dni takiej niezdolności zasiłek chorobowy nie przysługuje. Świadczenie zaczyna biec od szóstego dnia, ale te pięć dni i tak wlicza się do okresu zasiłkowego — pula 182 dni kurczy się mimo braku wypłaty.
Kod nie jest karą za sam fakt spożycia alkoholu ani wynikiem badania na jego obecność. Chodzi o związek przyczynowy między nadużyciem a niezdolnością do pracy — na przykład o ostre zatrucie albo uraz doznany w stanie upojenia. ZUS zaznacza przy tym, że nadużycie alkoholu może zostać stwierdzone nie tylko kodem C w zaświadczeniu, ale też w odrębnym postępowaniu, na przykład przy ustalaniu okoliczności wypadku.
Rozdział 05Co zrobić, gdy lekarz wpisał zły kod
ZUS w odpowiedziach dla pacjentów pisze wprost: „E-ZLA nie są zwracane do korekty.”[5] Błąd prostuje się inaczej: lekarz przekazuje do ZUS informację o stwierdzeniu nieważności zaświadczenia albo tę informację razem z nowym zaświadczeniem po sprostowaniu błędu (art. 58a ust. 1).[1]
- Przekaż informację o błędzie lekarzowi, który wystawił zwolnienie. Termin dla lekarza biegnie od dnia stwierdzenia błędu lub otrzymania informacji o nim, „w szczególności od płatnika składek, ubezpieczonego lub Zakładu Ubezpieczeń Społecznych”.[1] Nieważność może stwierdzić ten lekarz albo inny wystawiający zaświadczenie; art. 58a nie określa formy samej informacji.[1]
- Lekarz stwierdza nieważność e-ZLA w terminie 3 dni roboczych od dnia stwierdzenia błędu albo otrzymania informacji o nim.[4] Jeżeli pracodawca ma profil w PUE ZUS, ZUS przekaże mu tam informację o anulowaniu błędnego zwolnienia; Ciebie lekarz powiadomi pisemnie.[5]
- Do ZUS trafia sama informacja o nieważności albo także nowe e-ZLA po sprostowaniu błędu. Nowe zaświadczenie ZUS udostępnia płatnikowi składek także bez numeru statystycznego choroby (art. 58a ust. 3 pkt 2).[1]
- Gdy błąd wpłynął na prawo do zasiłku lub jego wysokość, ZUS wydaje decyzję o braku prawa do zasiłku lub o zmianie jego wysokości. Jeżeli zasiłek wypłaca płatnik składek, decyzja jest wydawana na wniosek płatnika składek lub ubezpieczonego (art. 58a ust. 8).[1] ZUS wymienia wśród takich błędów błędnie wpisany kod literowy.[4]
Ustawa zasiłkowa i rozporządzenie w sprawie trybu sprostowania błędu w zaświadczeniu lekarskim nie przewidują osobnego trybu poprawiania samego kodu w wystawionym e-ZLA. Rozporządzenie mówi o sprostowaniu zaświadczenia, „w którym stwierdzono błąd w jego treści”[2] (§ 14 ust. 1). Ustawa opisuje to sprostowanie jako stwierdzenie nieważności i ewentualne nowe zaświadczenie (art. 58a ust. 1).[1]
Rozdział 06Gdzie sprawdzisz kod na własnym zwolnieniu
Swoje e-ZLA możesz obejrzeć w trzech serwisach. Według ZUS wystawione zwolnienie podejrzysz na swoim profilu w PUE ZUS.[5] Dane z art. 55 ust. 3 pkt 1–8 i 10, w tym kod literowy, zawiera też wydruk e-ZLA, który lekarz przekazuje na Twoje żądanie (art. 55a ust. 6).[1] Internetowe Konto Pacjenta i mojeIKP pacjent.gov.pl opisuje jako miejsca, w których sprawdzisz zwolnienie, np. do kiedy trwa.[6][7] Od 29 sierpnia 2024 r. ZUS zmienia PUE ZUS w eZUS; w odpowiedziach o e-ZLA nadal używa nazwy PUE ZUS.[8][5]
- Portal ZUS (PUE/eZUS)Zaloguj się, wybierz konto indywidualne i rolę ubezpieczonego.[8]
- Internetowe Konto PacjentaNa pacjent.gov.pl wejdź w „Historia leczenia”, a potem w kafelek „Zwolnienia”.[7]
- Aplikacja mojeIKPZakładka „zdrowie”, pozycja „Zwolnienia lekarskie”, a potem wybór roku.[6]
Na IKP i w mojeIKP zwolnienie pojawia się z opóźnieniem, bo dane przekazuje ZUS. Według pacjent.gov.pl na IKP będzie widoczne dopiero po 1–2 dniach od wystawienia, a w mojeIKP możliwe, że dopiero po 3 dniach.[7][6] Jeżeli utknąłeś już na etapie logowania, zebraliśmy ścieżki dostępu w poradniku o tym, jak zalogować się na swoje konto w ZUS.
Jeżeli potrzebujesz zwolnienia, a Twoja sytuacja nie wymaga badania w gabinecie, możesz opisać objawy w formularzu e-zwolnienia. Lekarz może odmówić wystawienia zwolnienia, jeżeli uzna, że teleporada nie wystarcza do oceny stanu zdrowia. Zasady wystawiania L4 online, razem z tym, czego lekarz nie może zrobić zdalnie, opisaliśmy w tekście o zwolnieniu L4 po e-wizycie.
E-konsultacja lekarska online
Potrzebujesz zwolnienia, a nie możesz dotrzeć do przychodni?
Wypełnij formularz medyczny. Lekarz przeanalizuje wywiad i zadzwoni, a jeśli stwierdzi niezdolność do pracy, wystawi e-ZLA bezpośrednio w systemie ZUS.
- 59 zł za e-konsultację, bez dopłat za wystawienie dokumentu.
- Jeśli lekarz stwierdzi niezdolność do pracy, e-ZLA trafia do ZUS i na profil pracodawcy elektronicznie, bez dostarczania papieru.
- Konsultację prowadzi lekarz z aktywnym prawem wykonywania zawodu.
Kupujesz konsultację, nie dokument. Lekarz może odmówić wystawienia dokumentu i wtedy wyjaśnia dlaczego oraz wskazuje właściwą drogę.
Najczęstsze pytania
Czy pracodawca widzi numer statystyczny choroby?
Czy kod literowy trafia do pracodawcy?
Czy pracodawca widzi, który lekarz wystawił zwolnienie?
Co oznacza kod A na zwolnieniu lekarskim?
Kod A oznacza niezdolność do pracy powstałą po przerwie nieprzekraczającej 60 dni, spowodowaną tą samą chorobą, która była przyczyną niezdolności do pracy przed przerwą (art. 57 ust. 1 pkt 1).[1] O wliczeniu poprzednich niezdolności do okresu zasiłkowego decyduje jednak przerwa, nie kod, z wyjątkiem niezdolności po przerwie w trakcie ciąży (art. 9 ust. 2).[1]
Czy kolejne zwolnienie bez kodu A oznacza nowy okres zasiłkowy?
Nie, jeżeli przerwa między zwolnieniami nie przekraczała 60 dni.[1] Art. 9 ust. 2 ustawy zasiłkowej wlicza wtedy poprzednie niezdolności do okresu zasiłkowego, a ZUS dodaje: niezależnie od przyczyny.[1][3] Wyjątek: gdy po takiej przerwie niezdolność wystąpiła w trakcie ciąży, okresów sprzed przerwy się nie wlicza.[1]
Po jakiej przerwie okres zasiłkowy liczy się od nowa?
Czy można ukryć kod na zwolnieniu przed pracodawcą?
Dlaczego przy kodzie C nie dostanę zasiłku za pierwsze dni?
Co zrobić, jeśli lekarz wpisał zły kod na zwolnieniu?
Zgłoś błąd lekarzowi, który wystawił e-ZLA. ZUS zaznacza: „E-ZLA nie są zwracane do korekty.”[5] Lekarz w ciągu 3 dni roboczych od stwierdzenia błędu lub otrzymania informacji o nim przekazuje do ZUS informację o stwierdzeniu nieważności, ewentualnie razem z nowym zaświadczeniem (art. 58a ust. 1).[1]
Gdzie sprawdzić własne zwolnienie i jego kod?
Źródła
- Ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 854 — art. 7 pkt 2, art. 8 ust. 1 i 2, art. 9 ust. 1 i 2, art. 11 ust. 2 pkt 1 i 2, art. 16, art. 55 ust. 3, art. 55a ust. 6, art. 57 ust. 1 i 2, art. 58 ust. 1, art. 58a ust. 1, 3 i 8. Tekst odczytany z tekstu jednolitego udostępnionego w API Sejmu (api.sejm.gov.pl); ustawa zmieniająca Dz.U. 2026 poz. 1123 zmienia tylko art. 32. Dostęp: 10.10.2026
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 10 listopada 2015 r. w sprawie trybu i sposobu orzekania o czasowej niezdolności do pracy, wystawiania zaświadczenia lekarskiego oraz trybu i sposobu sprostowania błędu w zaświadczeniu lekarskim, Dz.U. 2015 poz. 2013 — § 14 ust. 1. Status „obowiązujący” w API Sejmu, bez tekstu jednolitego i aktów zmieniających. Dostęp: 10.10.2026
- Zasiłek chorobowy — prawo do zasiłku i okres przysługiwania, Zakład Ubezpieczeń Społecznych — wliczanie poprzednich niezdolności do okresu zasiłkowego niezależnie od przyczyny. Strona bez daty publikacji. Dostęp: 10.10.2026
- Elektroniczne zaświadczenia lekarskie e-ZLA — informacja dla płatników, Zakład Ubezpieczeń Społecznych — termin 3 dni roboczych na stwierdzenie nieważności, błędnie wpisany kod literowy jako błąd wpływający na wysokość zasiłku. Strona bez daty publikacji. Dostęp: 10.10.2026
- Najczęściej zadawane pytania dotyczące e-ZLA — pacjent, Zakład Ubezpieczeń Społecznych — brak numeru statystycznego choroby w e-ZLA dla płatnika, e-ZLA niezwracane do korekty, podgląd e-ZLA na profilu w PUE ZUS, informacja o anulowaniu dla pracodawcy z profilem. Strona bez daty publikacji. Dostęp: 10.10.2026
- E-zwolnienie masz teraz w telefonie, pacjent.gov.pl (Centrum e-Zdrowia, 14.09.2026) — ścieżka w aplikacji mojeIKP i możliwa widoczność zwolnienia dopiero po 3 dniach. Dostęp: 10.10.2026
- Sprawdzaj zwolnienia na IKP, pacjent.gov.pl (Centrum e-Zdrowia, 12.01.2026) — ścieżka „Historia leczenia” → „Zwolnienia” i widoczność po 1–2 dniach. Dostęp: 10.10.2026
- PUE ZUS zmienia się w eZUS, Zakład Ubezpieczeń Społecznych (29.08.2024) — początek zmiany PUE ZUS w eZUS, konto indywidualne z rolą ubezpieczonego. Dostęp: 10.10.2026
Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. O tym, czy w danym przypadku można wystawić receptę albo zwolnienie, decyduje lekarz po ocenie stanu zdrowia — jeżeli uzna, że teleporada nie wystarcza, odmówi wystawienia dokumentu i skieruje na wizytę stacjonarną.
Redakcja ReceptaX przygotowuje poradniki i opisy zmian w przepisach o e-receptach, zwolnieniach lekarskich, refundacji leków i systemie e-zdrowia. Przepisy, terminy i kwoty opieramy na źródłach urzędowych, a każdy tekst ma datę publikacji i aktualizacji. Wydawcą jest podmiot leczniczy działający pod marką ReceptaX.pl, który udziela teleporad. Podział ról, weryfikację treści medycznych i zasady redakcyjne opisujemy na stronie Zespół medyczny.