Krótka odpowiedź
Na zwolnieniu lekarskim mogą pojawić się litery od A do E. Nie są to nazwy chorób, tylko oznaczenia okoliczności, które wpływają na prawo do zasiłku i jego wysokość. Pracodawca widzi literę, ale nie widzi numeru statystycznego choroby — ten trafia wyłącznie do ZUS. Na pisemny wniosek pracownika kodów B i D nie umieszcza się wcale.
- Pracodawca nie pozna diagnozy — numer statystyczny choroby z klasyfikacji ICD-10 nie jest mu przekazywany.
- Kod C oznacza brak zasiłku za pierwsze pięć dni niezdolności.
- Kod B daje 100% podstawy zasiłku i wydłuża okres zasiłkowy do 270 dni.
- Kody B i D można wyłączyć z zaświadczenia na pisemny wniosek ubezpieczonego.
Rozdział 01Co oznacza każda z liter na zwolnieniu
Kod literowy to skrót informacji dla płatnika zasiłku. Nie mówi, na co chorujesz — mówi, w jakiej sytuacji prawnej jesteś. Od tego zależy, ile dostaniesz i przez ile dni.
| Kod | Okoliczność | Co z tego wynika |
|---|---|---|
| A | Niezdolność po przerwie nie dłuższej niż 60 dni, spowodowana tą samą chorobą | Dni zliczają się do jednego okresu zasiłkowego — limit 182 dni wyczerpuje się szybciej |
| B | Niezdolność przypadająca w okresie ciąży | Zasiłek 100% podstawy, okres zasiłkowy wydłużony do 270 dni |
| C | Niezdolność spowodowana nadużyciem alkoholu | Za pierwsze pięć dni niezdolności zasiłek nie przysługuje |
| D | Niezdolność spowodowana gruźlicą | Okres zasiłkowy wydłużony do 270 dni |
| E | Choroba zakaźna o okresie wylęgania dłuższym niż 14 dni albo z późnymi objawami | Wydłuża okno na nabycie prawa do zasiłku po ustaniu zatrudnienia |
Brak litery na zwolnieniu jest sytuacją typową: kod pojawia się tylko wtedy, gdy zachodzi jedna z tych okoliczności.
Rozdział 02Co naprawdę widzi pracodawca w Twoim e-ZLA
To jest pytanie, które pada najczęściej, a odpowiedź jest korzystniejsza, niż większość osób zakłada. Zaświadczenie w wersji dla płatnika składek nie zawiera numeru statystycznego choroby. Numer z klasyfikacji ICD-10, który lekarz wpisuje podczas wystawiania e-ZLA, trafia wyłącznie do ZUS.
- Pracodawca widzi: okres niezdolności, informację, czy chory ma leżeć czy może chodzić, ewentualny kod literowy oraz to, czy zwolnienie dotyczy pracownika, czy opieki nad członkiem rodziny.
- Pracodawca nie widzi: numeru statystycznego choroby, rozpoznania opisowego ani nazwy przepisanych leków.
Ustawa zasiłkowa pozwala wystąpić z pisemnym wnioskiem o to, by w zaświadczeniu nie umieszczać kodu B (ciąża) ani kodu D (gruźlica). Dla pozostałych kodów przepisy takiej możliwości nie przewidują. Wniosek składa się do lekarza wystawiającego zwolnienie.
Warto pamiętać o skutku ubocznym takiego wniosku: skoro kod B nie trafia do płatnika, to prawo do zasiłku w wysokości 100% podstawy trzeba będzie wykazać inaczej — zwykle zaświadczeniem lekarskim o przebiegu ciąży.
Rozdział 03Kod C: pięć dni bez zasiłku i skąd bierze się ta decyzja
Kod C wpisuje lekarz, jeżeli stwierdzi, że niezdolność do pracy została spowodowana nadużyciem alkoholu. Konsekwencja jest wymierna: za pierwszych pięć dni takiej niezdolności zasiłek chorobowy nie przysługuje. Świadczenie zaczyna biec od szóstego dnia.
Kod nie jest karą za sam fakt spożycia alkoholu ani wynikiem badania na jego obecność. Chodzi o związek przyczynowy między nadużyciem a niezdolnością do pracy — na przykład o ostre zatrucie albo uraz doznany w stanie upojenia. Jeżeli uważasz, że kod został wpisany błędnie, możesz kwestionować decyzję o odmowie wypłaty zasiłku w postępowaniu przed ZUS.
Rozdział 04Jak kody wpływają na okres zasiłkowy
Okres zasiłkowy to pula dni, przez które przysługuje zasiłek chorobowy. Kody literowe decydują o tym, jak szybko ta pula się kurczy i kiedy się otwiera na nowo.
- 182 dniPodstawowy okres zasiłkowy
- 270 dniPrzy ciąży (kod B) i gruźlicy (kod D)
- 60 dniPrzerwa, po której ta sama choroba zaczyna nowy okres — poniżej tej granicy pojawia się kod A
- 5 dniBez zasiłku przy kodzie C
Mechanizm kodu A bywa zaskoczeniem. Jeżeli wracasz do pracy na trzy tygodnie, a potem znowu chorujesz na to samo, dni z obu zwolnień sumują się w jednym okresie zasiłkowym. Dopiero przerwa dłuższa niż 60 dni albo inna jednostka chorobowa otwiera liczenie od nowa.
Rozdział 05Gdzie sprawdzić własne zwolnienie i jego kod
Wystawione e-ZLA widać na koncie ubezpieczonego na Platformie Usług Elektronicznych ZUS, w zakładce z dokumentami chorobowymi. Znajdziesz tam datę wystawienia, okres niezdolności, kod literowy, jeżeli został użyty, oraz informację o tym, do kogo zwolnienie zostało wysłane.
- Zaloguj się do PUE ZUSProfilem zaufanym, przez bankowość elektroniczną albo e-dowodem.
- Otwórz zakładkę ubezpieczonegoSekcja z zaświadczeniami lekarskimi zawiera wszystkie e-ZLA wystawione na Twój PESEL.
- Sprawdź szczegółyWidoczny jest okres, kod literowy oraz status przekazania do płatnika składek.
Jeżeli potrzebujesz zwolnienia, a nie jest to sytuacja wymagająca badania w gabinecie, możesz opisać objawy w formularzu e-zwolnienia. Zasady wystawiania L4 online opisaliśmy szerzej na tej stronie.
E-konsultacja lekarska online
Potrzebujesz zwolnienia, a nie możesz dotrzeć do przychodni?
Wypełnij formularz medyczny. Lekarz przeanalizuje wywiad i zadzwoni, a jeśli stwierdzi niezdolność do pracy, wystawi e-ZLA bezpośrednio w systemie ZUS.
- 59 zł za e-konsultację, bez dopłat za wystawienie dokumentu.
- Jeśli lekarz stwierdzi niezdolność do pracy, e-ZLA trafia do ZUS i na profil pracodawcy elektronicznie, bez dostarczania papieru.
- Konsultację prowadzi lekarz z aktywnym prawem wykonywania zawodu.
Kupujesz konsultację, nie dokument. Lekarz może odmówić wystawienia dokumentu i wtedy wyjaśnia dlaczego oraz wskazuje właściwą drogę.
Najczęstsze pytania
Czy pracodawca widzi, na co choruję?
Nie. Numer statystyczny choroby z klasyfikacji ICD-10 nie jest przekazywany płatnikowi składek — trafia wyłącznie do ZUS. Pracodawca widzi okres niezdolności, wskazanie lekarskie oraz ewentualny kod literowy.
Co oznacza kod A na zwolnieniu lekarskim?
Kod A oznacza niezdolność do pracy po przerwie nie dłuższej niż 60 dni, spowodowaną tą samą chorobą. Skutek jest taki, że oba okresy niezdolności sumują się w jednym okresie zasiłkowym.
Czy można ukryć kod na zwolnieniu przed pracodawcą?
Tylko kody B i D. Na pisemny wniosek ubezpieczonego lekarz nie umieszcza w zaświadczeniu kodu dotyczącego ciąży ani gruźlicy. Dla kodów A, C i E przepisy takiej możliwości nie przewidują.
Ile wynosi zasiłek przy kodzie B?
Zasiłek chorobowy w okresie ciąży wynosi 100% podstawy wymiaru, a okres zasiłkowy wydłuża się ze 182 do 270 dni.
Dlaczego przy kodzie C nie dostanę zasiłku za pierwsze dni?
Ustawa zasiłkowa wyłącza prawo do zasiłku za pierwszych pięć dni niezdolności, jeżeli została ona spowodowana nadużyciem alkoholu. Świadczenie przysługuje od szóstego dnia.
Gdzie sprawdzić kod na własnym zwolnieniu?
Na koncie ubezpieczonego na Platformie Usług Elektronicznych ZUS, w sekcji z zaświadczeniami lekarskimi. Widać tam okres niezdolności, kod literowy i status przekazania do pracodawcy.
Źródła
- Ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa — kody literowe, okres zasiłkowy, art. 58
- Zaświadczenia lekarskie e-ZLA — Zakład Ubezpieczeń Społecznych — zakres danych przekazywanych płatnikowi
- Platforma Usług Elektronicznych ZUS — podgląd własnych zaświadczeń
Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. O tym, czy w danym przypadku można wystawić receptę albo zwolnienie, decyduje lekarz po ocenie stanu zdrowia — jeżeli uzna, że teleporada nie wystarcza, odmówi wystawienia dokumentu i skieruje na wizytę stacjonarną.
Redakcja ReceptaX to grupa wykwalifikowanych lekarzy i specjalistów, dzielących się swoją wiedzą i doświadczeniem w zakresie tematów medycyny i zdrowia. Nasi autorzy to specjaliści z różnych dziedzin medycyny, którzy z zaangażowaniem tworzą artykuły, aby przybliżyć Państwu tematykę telemedycyny, procesu uzyskiwania e-recepty online oraz innych aspektów zdrowia w kontekście najnowszych badań i informacji ze świata nauki. Naszym celem jest dostarczanie rzetelnych i praktycznych informacji, które pomogą Państwu lepiej zrozumieć możliwości zdalnej opieki medycznej i ułatwią dostęp do informacji z dziedziny zdrowia i medycyny.